NGV-Geonieuws 157 artikel 1008

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Februari 2009, jaargang 11 nr. 2 artikel 1008

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 157! Op de huidige pagina is alleen artikel 1008 te lezen.

<< Vorig artikel: 1007 | Volgend artikel: 1009 >>

1008 Siberisch lava zorgt voor grootste uitsterven ooit
Auteur: drs. Marvin Overbeeke

Klik hier voor alle artikelen over Dateringen ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat ! Klik hier voor alle artikelen over Vulkanologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

SiberiŽ is een gedeelte van Rusland waarbij iedereen aan kou denkt. Een andere gedachte die al snel bij mensen opkomt die geÔnteresseerd zijn in geologie en paleontologie is de wolharige mammoet, maar zeker ook niet te vergeten de Siberian Traps. Dit is een gigantisch gebied waar een dikke laag lava is afgezet rond de overgang van het Perm naar het Trias. De vraag is echter nog steeds wat het verband is met het uitsterven op de Perm-Trias grens. Om hierachter te komen is het eerst zaak om te bepalen of de timing van het vulkanisme gelijk is aan het moment van de grootste uitsterving uit de geologische geschiedenis? Dat is de vraag die dit artikel probeert op te lossen.

Over de omvang van de Siberian Traps wordt flink gediscussieerd, maar het gebied dat in het artikel omschreven wordt omvat zoín 5 miljoen vierkante kilometer. Dit is bijna een derde van heel Rusland en zoín 120 keer Nederland. Dit gebied is op sommige plaatsen afgedekt met een laag vulkanisch gesteente van circa 1 tot 3,5 kilometer dik, dat is ruwweg 8,5 maal het voormalig WTC in New York boven op elkaar. Hier komt natuurlijk nog eens bovenop dat een gedeelte al door erosie is verdwenen en dan vooral in dat gedeelte dat nu boven de grond te zien is (in het plaatje het groene gedeelte).



De Siberian Traps omvat alles binnen de stippellijn. De noordgrens is nog onduidelijk, maar loopt mogelijk ook nog vrij ver door.

De auteurs hebben zelf monsters genomen in het groene gebied (witte rondjes) en hebben een aantal monsters uit de boorgaten van anderen (blauwe rondjes) kunnen bemachtigen om hier ook leeftijden op te kunnen bepalen. Ze hebben hierop datering gedaan met behulp van het radioactief verval van het argonisotoop met een massa van 40 naar een argonisotoop met een massa van 39, oftewel 40Ar/39Ar datering.
Deze datering hebben ze preciezer kunnen uitvoeren dan anderen, die ook het radioactief verval van uranium naar lood, of rubidium naar strontium, hadden gemeten. Door middel van deze nauwkeurigere methode, de hoeveelheid en geografisch verspreide locaties hebben ze preciezer kunnen bepalen waar en vooral wanneer de vulkanen zijn uitgebarsten.

De onderkant van het 3,5 kilometer dikke pakket bij Norilísk is gedateerd op een leeftijd rond 250,3 miljoen jaar en de bovenkant is gedateerd op 248,7 miljoen jaar oud. Om 3500 meter lava bovenop elkaar af te zetten is dus maar zoín 1,5 miljoen jaar nodig geweest. Duizend kilometer naar het zuidoosten, bij Tunguska, is de leeftijd iets ouder, maar vrijwel gelijk. Het grootste gedeelte van de Siberian Traps is dus vanaf 250 miljoen jaar geleden afgezet. Ook hadden ze een monster uit Meishan China waar de grens tussen het Perm en het Trias officieel is vastgesteld. In een aantal opeenvolgende lagen, die ze Bed 24 tot en met 28 noemen, is de uitsterving het duidelijkste waarneembaar. Bed 25 hebben ze kunnen dateren op 249,8 miljoen jaar. Dit valt dus precies in de bovengenoemde leeftijden voor het dikste pakket van de Siberian Traps.
Het lijkt er dus sterk op dat de Perm-Trias uitsterving gelijktijdig plaats vond met het grootste gedeelte van de enorme vulkanische activiteit in SiberiŽ. Of dit de enige reden is voor het uitsterven van zoveel organismen is nog steeds de vraag, maar het lijkt mij een hele belangrijke, maar mogelijk niet de enige, veroorzaker.

Referenties:
  • Reichow, Pringle, AlíMukhamedov, Allen, Andreichev, Buslov, Davies, Fedoseev, Fitton, Inger, Medvedev, Mitchell, Puchnov, Safonova, Scott en Saunders, 2009. The timing and extent of the eruption of the Siberian Traps large igneous province: Implications for the end-Permian environmental crisis. Earth and Planetary Science Letters 277 (2009) p.9-20.

Figuur komt uit bovenstaand artikel.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl