NGV-Geonieuws 8 artikel 101

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juni 2000, jaargang 2 nr. 2 artikel 101

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 8! Op de huidige pagina is alleen artikel 101 te lezen.

<< Vorig artikel: 100 | Volgend artikel: 102 >>

101 Kalkoen heeft zelfde streng DNA als dinosauriŽr
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Jurassic Park wordt misschien ooit toch werkelijkheid. Op het symposium over de evolutie van dinosauriŽrs naar vogels, begin April in Florida gehouden, hield William Gartska, een geoloog van de Universiteit van Alabama, een voordracht over een ontdekking die tot nu toe door de meeste deskundigen voor onmogelijk werd gehouden. Uit de fossiele botten van een dinosauriŽr, de bekende Triceratops, is een deel van diens DNA geÔsoleerd. Het gaat om een streng van 130 opeenvolgende base-paren. Geen aantal dat het - zelfs maar bij benadering - mogelijk zou maken om Triceratops 'terug te kweken', maar alleen al het feit dat er een stuk DNA kon worden geanalyseerd, betekent een revolutie. Deskundigen achtten het tot nu toe vrijwel uitgesloten dat DNA, zelfs onder gunstige omstandigheden, meer dan zoín 100.000 jaar zou kunnen overleven. De dinosauriŽr uit wiens botten het DNA werd vrijgemaakt, leefde echter zoín 65 miljoen jaar geleden in de Amerikaanse staat Noord-Dakota.


TRICERATOPS

Voor het isoleren van het minieme stukje DNA werd gebruik gemaakt van de modernste technieken, waarbij onder meer de kennis van de NASA werd gebruikt alsmede de ervaringen die wetenschappers van de Russische Academie van Wetenschappen hebben opgedaan bij hun pogingen om DNA vrij te maken uit organismen die in 'eeuwig' bevroren bodems (permafrost) zijn ingevroren (zoals mammoeten). Het DNA van de Triceratops werd aangetroffen in twee wervels en een deel van een rib. De fossilisatie van het DNA moet worden toegeschreven aan de slechts gedeeltelijke mineralisatie van de beenderen van de dinosauriŽr.

De gevonden streng DNA is vergeleken met die van 28 nog levende diersoorten, waaronder 13 vogels. Het bleek dat een 100% identieke streng voorkomt bij kalkoenen; met de andere vogelsoorten bestond steeds een overeenkomst van tenminste 94,5%. Volgens Gartska is dit het eerste directe genetische bewijs dat vogels van de dinosauriŽrs afstemmen; dat bewijs bevestigt overigens wat op grond van talrijke fossiele overblijfselen reeds lang werd aangenomen.

De duidelijke overeenkomst van het DNA van Triceratops met kalkoenen deed aanvankelijk enige twijfel rijzen, onder meer bij de zoŲloog John Ruben van de Universiteit van Oregon; was er geen 'vervuiling' opgetreden door bijv. een broodje kalkoen dat een van de onderzoekers bij het opgraven van de botten of bij het laboratoriumonderzoek had gegeten? Dat bleek bij nauwkeurig nader onderzoek niet het geval. Niet alleen is daarmee de afstammingslijn dinosauriŽrs-vogels in feite genetisch bewezen (de kans op toeval is buitengewoon klein), maar ook kan de kalkoen nu direct verwant - zij het uiteraard niet echt nauw verwant- met Triceratops worden beschouwd.

Referenties:
  • C.H., (Constance Holden) 2000. Dinoís and turkeys: connected by DNA? Science 288, p. 238.

N.B.: een iets afwijkende versie van dit bericht werd onder de titel '130 basenparen van dino geÔsoleerd, bekend van kalkoen' geplaatst in de bijlage 'Wetenschap & Onderwijs' van NRC Handelsblad (29 april 2000).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl