NGV-Geonieuws 159 artikel 1014

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


April 2009, jaargang 11 nr. 4 artikel 1014

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 159! Op de huidige pagina is alleen artikel 1014 te lezen.

<< Vorig artikel: 1013 | Volgend artikel: 1015 >>

1014 Koraal lost op bij verdubbeling CO2
Auteur: drs. AdiŽl Klompmaker

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De koraalriffen zijn in gevaar! Het grootste gevaar is de stijgende koolstofdioxide concentratie in de atmosfeer. Een kwart van de uitgestoten CO2 lost op in de oceanen. Hiermee komen er minder bouwstenen voor het koraal beschikbaar. Een verdubbeling van de huidige concentratie zou het koraal zelfs langzaam doen oplossen. Jacob Silverman en co-auteurs (Carnegie Instituut in CaliforniŽ en de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem) publiceerden dit onderzoek onlangs in Geophysical research letters.


De locatie van de huidige riffen op aarde.
Bron: NASA

Zuurdere oceanen
Het skelet van de koralen bestaat uit aragoniet (een calciumcarbonaat zoals ook calciet). Voor hun skeletbouw zijn ze afhankelijk van factoren zoals de watertemperatuur, hoeveelheid licht, waterdiepte, maar ook de zuurgraad van het water. Dat laatste is de afgelopen honderden jaren aan het veranderen: de zuurgraad (pH) is al gedaald van 8,2 naar 8,1. En als dat zo doorgaat, zal het nog verder dalen. Aan het einde van de 21e eeuw is de daling mogelijk al 0,4.

Een kleine daling op het eerste gezicht. De pH is echter een negatief logaritmische schaal. Zonder in wiskundig detail te treden betekent dat een kleine afname niet zo klein is als het lijkt. Door een toename van CO2 in de atmosfeer lost er ook meer op in de oceanen. Er vormen zich meer waterstofionen (H+) in de oceanen: de oceaan wordt zuurder. Via een evenwichtsreactie komen er minder carbonaat ionen (CO32-) beschikbaar voor de kalkschaalbouwende organismen. Het CO32- wordt samen met een deel van het H+ namelijk gebruikt om HCO3- te vormen.


Vissen zwemmen rond in een rif bij de kust van HawaÔ.
Bron: NOAA

Koolstofdioxide
De huidige CO2 concentratie in de atmosfeer is ongeveer 385 ppm (deeltjes per miljoen). Voor de industriŽle revolutie was het slechts 280 ppm. Nu is er in het water in de oceanen nog voldoende CO32-. Maar met de toename van CO2 neemt dat af. Op het moment dat er onvoldoende
CO32- in het water zelf zit, zal het ergens anders vandaan komen. En kalkbouwende organismen zijn dan een goede bron. Oftewel: ze lossen op.

De wetenschappers hebben nu becijferd dat dat punt ongeveer bij 560 ppm bereikt kan worden na een studie van de data van bijna 10.000 locaties van riffen op aarde. Daarbij hebben ze gecorrigeerd voor het temperatuurseffect. Koralen groeien immers beter bij een bepaalde temperatuurrange. Vandaag de dag hebben de koralen al meer moeite met het bouwen van hun kalkskelet (20-40% langzamer dan voor de industriŽle revolutie). Toen Silverman en collegaís het bleken van de koralen ook meenamen in hun berekeningen, gaat het nu zelfs al 60-80% langzamer.

Een eerdere studie dit jaar toonde ook al aan dat de koralen in het Great Barrier Reef in AustraliŽ al de gevolgen ondervinden van de stijgende CO2 concentratie. Er zijn minder bouwsteentjes voor het koraal en dus groeien ze minder snel.


Een bijna levenloze bodem na het bleken van de koralen.
Bron: Creative Commons

Uitsterving?
Dat veel koralen het loodje zullen leggen is de verwachting. Algen nemen hun plaats in. Tot het uitsterven van de koralen zal het niet komen. In de aardse geschiedenis hebben koralen al vele perioden van stress doorgemaakt. Ook wat betreft hoge CO2 concentraties. In het Krijt was de CO2 bijvoorbeeld vele malen hoger dan nu. Toen waren er gewoon koralen te vinden en zelfs koraalriffen. Zorgen om niets en probleem opgelost? Niet helemaal, want de stijging van de CO2 concentratie is bijzonder snel, ook ten opzichte van het verleden. Veel koralen zullen het moeilijk krijgen en zich niet snel genoeg kunnen aanpassen. Voor deze koralen wacht de dood.


Koralen ontstonden in het Cambrium, dat 542 miljoen jaar geleden begon. Hier een foto van een solitair koraal uit het Devoon (ongeveer 400 miljoen jaar geleden).

Koralen die op een diepte van 3000 m leven zullen minder te lijden hebben, want de temperatuur zal daar niet zo snel stijgen als die van het oppervlaktewater. Ze hebben dan ook een betere overlevingskans. Het effect van een zuurdere oceaan op deze koralen? Iets voor toekomstig onderzoek wellicht.

Referenties:
  • Silverman et al., 2009. Coral reefs may start dissolving when atmospheric CO2 doubles. Geophysical research letters 36: L05606


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl