NGV-Geonieuws 159 artikel 1016

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


April 2009, jaargang 11 nr. 4 artikel 1016

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 159! Op de huidige pagina is alleen artikel 1016 te lezen.

<< Vorig artikel: 1015 | Volgend artikel: 1017 >>

1016 IJsbrug op Antarctica stort in
Auteur: prof. dr. A.J. van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Glaciologie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Op Antarctica is begin april een grote ijsbrug (die de naam Wilkins Ice Bridge had gekregen) ingestort. Foto's die door de NASA zijn gemaakt met MODIS (Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer) vanaf de Terra satelliet, laten zien hoe het beeld binnen enkele dagen drastisch is veranderd. Terra was overigens niet de eerste satelliet van waaruit het instorten van de brug werd waargenomen: dat gebeurde het eerst via radaropnames die werden gemaakt vanuit een Europese (ESA) satelliet.

Op een foto van 30 maart is die ijsbrug, die het eiland Charcot verbond met het eiland Latady, nog geheel intact. Het is ziet er glad uit en vertoont geen grote scheuren. Op 6 april is de ijsbrug verdwenen en resteren er vooral gefragmenteerde ijsmassa's.


Het gebied op 31 maart 2009, met een nog intacte ijsbrug.

De brokstukken van de verdwenen ijsbrug worden vergezeld door talloze ijsfragmenten die zo'n tien jaar geleden werden gevormd toen het noordelijke deel van de ijsshelf ter plaatse afbrak. Deze fragmenten bleven sinds 1998 vastgevroren op hun plaats zitten, maar bewegen zich nu - nu de ijsbrug niet langer een onneembare barrière vormt, naar de Zuidelijke IJszee. Vergelijking van de twee opnames laat zien dat het ijs dat het dichtst bij de ijsbrug lag, tussen 31 maart en 6 april in beweging kwam. Het instorten van de ijsbrug komt niet geheel onverwacht. Eind vorig jaar verwijdden zich al enkele scheuren in de ijsshelf onder en rechts van de ijsbrug, en ook de ijsbrug zelf scheurde toen al.

De recente veranderingen komen op de foto's duidelijk tot uiting door verschillende lichtval. Bij de opname van 6 april stond de zon laag, en wolken zorgden voor lange schaduwen over het ijs. Scheuren in het ijs worden daardoor goed zichtbaar. Bij het beeld van 31 maart stond de zon juist hoog, waardoor relatief weinig reliëf valt waar te nemen.


Het gebied op 6 april 2009, na instorten van de Wilkins Ijsbrug.

Het opbreken van het noordelijke deel van de ijsshelf moet worden geweten aan een samenspel van talrijker factoren, waaronder grote plassen zoutwater op het ijs, rek door uiteenlopende bewegingen van de plastische ijsmassa, en een relatief hoge temperatuur. De ijsbrug vormde min of meer de laatste ijsmassa van de noordelijke ijsrand die tot zo'n tien jaar geleden nog intact was. Het is niet uit te sluiten dat de verbrokkeling van de ijsshelf zich zal voortzetten naar het zuidelijk deel van de Wilkins IJsshelf (onder rechts op de foto's), vooral omdat dit deel nu niet langer wordt beschermd door het noordelijke deel.

In het verleden heeft het opbreken van delen van de ijsshelf van Antarctica geleid tot het sneller stromen van naburige gletsjers naar zee. Dat gebeurde onder meer na opbraak van de Larsen IJsshelf. In het gebied dat aan het noordelijke deel van de Wilkins IJsshelf grenst, komen echter geen grote gletsjers voor. De opbraak van dit deel van de ijsshelf zal dan ook geen directe gevolgen hebben voor het zeeniveau.

Referenties:
  • Riebeek, H., 2009. Wilkins Ice Bridge collapse. Natural Hazards (http://earthobservatory.nasa.gov/NaturalHazards/view.php?id=37806&src=nha).

Foto's: NASA, ter beschikking gesteld door Jeff Schmaltz.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl