NGV-Geonieuws 169 artikel 1031

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Juli 2010, jaargang 12 nr. 4 artikel 1031

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 169! Op de huidige pagina is alleen artikel 1031 te lezen.

<< Vorig artikel: 1030 | Volgend artikel: 1032 >>

1031 Vroege hominiden aten niet alleen landdieren
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie ! Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De mens is een alleseter, d.w.z. dat hij zowel dieren als planten eet. Tot de dieren die hij eet behoren zowel landdieren als dieren die geheel of grotendeels in het water leven. Dat is niet altijd zo geweest: tot nu toe was van de vroege hominiden niet bekend dat waterdieren tot hun normale voedsel behoorden. Het lijkt op het eerste gezicht misschien niet erg belangrijk wat voor dieren onze verre voorouders aten, maar het is dat wel degelijk: momenteel wordt namelijk aangenomen dat een dieet dat niet alleen planten en landdieren bevatte van grote betekenis was voor de evolutionaire ontwikkeling van onze hersenen, omdat met waterdieren ook meer eiwitten en calorieën binnen kwamen. En met beter ontwikkelde hersenen ontstond ook de mogelijkheid om vanuit Afrika naar andere continenten te trekken.


De vroege hominiden in Kenya aten onder andere
nijlpaarden.


Ook krokodil stond op het menu van de vroege
hominiden in Kenya


De trek uit Afrika vond volgens anthropologen omstreeks 2 miljoen jaar geleden plaats. Dat is vrijwel even lang geleden als het moment waarop, volgens een nu beschreven nieuwe vondst, hominiden in Kenya begonnen met het toevoegen van waterdieren aan hun menu. De vondst werd al in 2004 gedaan, op een locatie in het noorden van Kenya waar de desbetreffende lagen paleomagnetisch konden worden gedateerd als 1,95 miljoen jaar oud. De opgraving zelf heeft vier jaar geduurd, en leverde duizenden (stukken van) werktuigen en botten op. Het komt zelden voor dat op land botten en stenen werktuigen samen worden gevonden, en daarom hebben de onderzoekers een uiterst gedetailleerde opgraving gedaan. Daardoor werd een goed overzicht gekregen wat de mensen die op deze plaats woonden hebben gegeten. Dat blijkt uiterst gevarieerd te zijn geweest: er werden plantenresten aangetroffen, tal van de ‘normale’ landdieren waarvan al bekend was dat die tot het normale dieet van de Afrikaanse hominiden behoorden, maar ook vogels en een heel scala van waterdieren, uiteenlopend van schildpadden tot nijlpaarden en krokodillen.


Onderzoeker Andy Herries dateerde
paleomagnetisch de lagen waarin de
resten werden aangetroffen.

De aangetroffen dieren zijn met zekerheid niet toevallig ter plaatse aan hun eind gekomen. Het is duidelijk dat tenminste tien van die dieren (o.a. schildpadden, vissen, krokodillen en antilopen) ter plaatse zijn geslacht om te worden opgegeten. De botten van die dieren tonen tekenen dat het slachten gebeurde met simpele, scherpe stenen werktuigen. Niet duidelijk is hoe de hominiden de dieren vingen; niet onmogelijk is dat het om elders gestorven dieren ging die naar de vindplaats werden meegenomen; in dat geval zouden de hominiden dus aaseters zijn geweest. Het is niet duidelijk of ze het vlees bewerkten; de onderzoekers achten het echter het meest waarschijnlijk dat het vlees rauw werd gegeten.


Onderzoeksleider David Braun van de Universiteit van Kaapstad.

Uit het onderzoek blijkt dat de hominiden in een nat - mogelijk zelfs een moerassig - milieu leefden. Isotopenanalyse van de aangetroffen fossiele tanden van de prooidieren geeft aan dat de meeste van die dieren in een grasrijk milieu met veel water leefden. Dat staat in schril contrast met het milieu ter plaatse nu: dat is extreem droog.

Referenties:
  • Brown, D.R., Harris, J.W.K., Levin, N.E., McCoy, J.T., Herries, A.I.R., Bamford, M.K., Bishop, L.C., Richmond, B.G. & Kibunjia, M., 2010. Early hominin diet included diverse terrestrial and aquatic animals 1.95 Ma in East Turkana, Kenya. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States 107, p. 10002-10007.

Foto Herries: University of New South Wales.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl