NGV-Geonieuws 169 artikel 1038

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Juli 2010, jaargang 12 nr. 4 artikel 1038

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 169! Op de huidige pagina is alleen artikel 1038 te lezen.

<< Vorig artikel: 1037 | Volgend artikel: 1039 >>

1038 Hominiden liepen al lang voor Lucy rechtop
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie ! Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Tot nu toe werd ‘Lucy’ als de oudste voorouder van de mens beschouwd; het skelet van deze kleine vrouw (ca. 1 m lang) werd in 1974 in het gebied van Afar (Ethiopië) gevonden, en daarom werd de nieuwe soort waarbij zij werd ingedeeld, als vroege hominide (mensachtige) Australopithecus afarensis gedoopt. Pp basis van het gevonden skelet concludeerden de onderzoekers destijds dat Lucy rechtop had gelopen. Haar korte benen deden andere onderzoekers echter daaraan twijfelen, waardoor ook twijfel rees aan het moment waarop de voorouders van de mens rechtop gingen lopen. Als Lucy inderdaad rechtop heeft gelopen, zou dat moment ca. 3,2 miljoen jaar geleden zijn geweest.


De opgegraven botten van
Kadanuumuu in hun onderlinge positie.


De opgraving in 2006. Ieder vlaggetje geeft de vindplaats
van een fragment aan.


Aan alle twijfel lijkt nu een eind gekomen na de vondst van een overigens slechts zeer gedeeltelijk skelet van een mannelijk exemplaar van Australopithecus afarensis. Dit exemplaar is 400.000 jaar ouder (3,6 miljoen jaar) en ook veel groter (ca. 1,6 m) dan Lucy. Het kreeg daarom de troetelnaam ‘Kadanuumuu’, wat in de lokale taal ‘grote man’ betekent. Uit de gevonden restanten kan met zekerheid worden opgemaakt dat Kadanuumuu rechtop heeft gelopen, 400.000 jaar voordat Lucy liep. Dat betekent dat ook Lucy naar alle waarschijnlijkheid rechtop heeft gelopen. De korte benen van Lucy, op basis waarvan twijfel over haar rechtop lopen ontstond, waren dus geen overgangsvorm van dieren die op vier poten liepen naar rechtop lopende hominiden, maar een gevolg van de geringe lengte van Lucy.


Na de vondst van de ellepijp werd het zand
van de directe omgeving (30 m2) gezeefd in
de hoop op meer vondsten.


Deel van de heup, zoals die bij het uitgraven
te voorschijn kwam.


Kadamuunuu werd gedurende een reeks van jaren gevonden, stukje voor stukje. In 2005 werd een deel van een ellepijp gevonden (zie ook Geonieuws 556). Daarna begon een scrupuleus onderzoek - dat vijf jaar duurde - in enkele tientallen vierkante meters rondom de vindplaats. Met kwastjes en tandartsapparatuur werd de grond beetje bij beetje leeggehaald, waarna het zand ook nog eens werd gezeefd om mogelijk over het hoofd geziene fragmentjes te vinden. Zo kon tenslotte een zo groot deel van het skelet worden samengesteld - met onder meer het meest complete sleutelbeen en een van de meest complete schouderbladen die ooit van hominiden zijn gevonden, evenals een aantal ribben, een deel van de heup, een compleet scheenbeen, een deel van de arm en delen van de wervelkolom - dat kon worden gereconstrueerd hoe Kadamuunuu zich moet hebben voortbewogen.


Locatie van de vindplaats van Kadanuumuu, ongeveer 50 km van de vindplaats van Lucy.

De schouder en de ribbenkast van Kadamuunuu zijn duidelijk verschillend van die van een chimpansee. Daaruit kan worden afgeleid dat zowel de mensen als onze naaste verwanten - de chimpansees - een belangrijke en gespecialiseerde evolutie hebben doorgemaakt sinds ze zich afscheiden van een gezamenlijke voorouder.

Referenties:
  • Haile-Selassie, Y., Latimer, B.M., Alene, M., Deino, A.L., Gibert, L., Melillo, S.M., Saylor, B.Z., Scott, R.G. & Lovejoy, C.O., 2010. An early Australopithecus afarensis postcranium from Woranso-Mille, Ethiopia. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States 107, doi:10.1073/pnas.1004527107.

Foto’s (© Yohannes Haile-Selassie) beschikbaar gesteld door het Cleveland Museum of Natural History, Cleveland, OH (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl