NGV-Geonieuws 170 artikel 1044

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Augustus 2010, jaargang 12 nr. 5 artikel 1044

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 170! Op de huidige pagina is alleen artikel 1044 te lezen.

<< Vorig artikel: 1043 | Volgend artikel: 1045 >>

1044 Torosaurus legt het loodje ten gunste van Triceratops
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Regelmatig worden restanten van voordien onbekende soorten dinosauriërs gevonden. Nu is er echter een dino van het toneel verdwenen, en bijna was dat de fameuze Triceratops. Maar gelukkig heeft hij overleefd, zij het dat het overbekende beeld van hem wel moet worden bijgesteld. Een en ander is het gevolg van onderzoek waaruit blijkt dat Triceratops en Torosaurus niet twee verschillende geslachten zijn, maar tot hetzelfde geslacht behoren. Dat betekent dat de naam Torosaurus uit de boeken moet worden geschrapt, want (gelukkig) werd Triceratops twee jaar eerder beschreven dan Torosaurus, en dus heeft Triceratops, overeenkomstig de regels der biologische nomenclatuur, de oudste en daarmee doorslaggevende rechten op een eigen naam.


De kop van Triceratops zoals tot nu toe aangenomen (links)
en de werkelijke kop met veel grotere kraag (rechts);
tekeningen door Holly Woodward.

Het lijkt op het eerste gezicht moeilijk te geloven dat Triceratops en Torosaurus geen verschillende geslachten zijn. Triceratops heeft namelijk een relatief korte maar stevige kraag, terwijl die van Torosaurus veel hoger is en twee grote gaten of dunne plekken heeft. Dat het, volgens de onderzoekers, toch om één enkel geslacht gaat, leiden ze af uit verschillende gegevens. Ze komen daarbij tot de conclusie dat de - toch niet kleine - Triceratops de onvolwassen vorm was van wat tot nu toe als Torosaurus werd beschouwd. Dat betekent dus dat de juveniele vormen niet gewoon verkleinde uitgaven van de volwassen vormen waren. Maar dat is niets nieuws: al eerder werd aangetoond dat er tijdens de groei grote veranderingen optraden in de schedels van pachycephalosauriërs, tyrannosauriërs en diverse andere groepen dino’s.


De vindplaats van een Triceratops bij Hell Creek Ranch
(foto Lon Bolick)


uitgraven van een Triceratops-schedel
(foto Jeanette Wolak).


De onderzoekers kwamen tot de conclusie dat er sprake is van slechts één geslacht na het meten van de lengte, breedte en dikte van tientallen schedels. Ze bestudeerden ook de microstructuur daarvan, evenals de vorm van de kragen. Het microscopisch onderzoek toonde aan dat de weefsels van Torosaurus veel sterker waren veranderd door veroudering dan die van zelfs de grootste exemplaren van Triceratops. Dat is een zeer sterk argument. Daarnaast bleek dat de gemeten karakteristieken van de schedels van Triceratopsafhankelijk zijn van de grootte van de schedel, en dat zelfs bij de grootste schedels nog verschillen bestaan die wijzen op een voortgaande ontwikkeling tijdens groei.

Het uitgebreide onderzoek waaruit deze conclusie werd getrokken, maakte deel uit van een veel groter, tien jaar durend, onderzoek van de Hell Creek Formatie in de Amerikaanse staat Montana. Dat onderzoek had als eerste doelstelling om de ecosystemen ter plaatse gedurende het Krijt te reconstrueren. Daartoe werden onder meer honderden exemplaren van fossiele dino’s opgegraven. Zo’n 40% van alle exemplaren kon worden toegeschreven aan Triceratops, waarbij exemplaren van uiteenlopende stadia van ontwikkeling werden aangetroffen, met schedels die in grootte varieerden van een voetbal tot en kleine auto. Het aantal exemplaren van Torosaurus was veel kleiner, en het betrof alleen volwassen exemplaren, met zeer grote schedels.


Onderzoeker John Scanella bij Hell Creek Ranch
(foto Lon Bolick).

Dat doet de vraag rijzen waarom er zo weinig volwassen exemplaren van dit dier werden aangetroffen, en juist veel onvolwassen exemplaren. De onderzoekers opperen als mogelijkheid dat het dier zoveel vijanden had dat slechts weinig exemplaren de kans kregen om volwassen te worden.

Referenties:
  • Scanella, J.B. & Horner, J.R., 2010. Torosaurus Marsh, 1891, is Triceratops Marsh, 1889 (Ceratopsidae: Chasmosaurinae): synonymy through ontogeny. Journal of Vertebrate Paleontology 30, p. 1157-1168.

Foto’s: Montana State University.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl