NGV-Geonieuws 9 artikel 105

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Oktober 2001, jaargang 2 nr. 3 artikel 105

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 9! Op de huidige pagina is alleen artikel 105 te lezen.

<< Vorig artikel: 104 | Volgend artikel: 106 >>

105 Dampen uit travertijn maakten priesteressen van het orakel van Delphi 'high'
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Archeologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Tussen 1400 en 380 v. Chr. deed het orakel van Delphi tal van voorspellingen. Die zijn nog steeds beroemd. Destijds hechtte men grote waarde aan de orakelspreuken. Zo raadpleegde de Griekse regering het orakel altijd wanneer een besluit moest worden genomen over het al dan niet beginnen van een oorlog. Een van meest bekende voorspellingen van het orakel is volgens overlevering dat Oedipus zijn vader zou vermoorden en met zijn moeder zou trouwen. Hetgeen - ook alweer volgens de overlevering - inderdaad gebeurde.

De priesteressen van het aan Apollo gewijde Griekse heiligdom deden uitspraken die vaak juist waren - of achteraf juist leken. De waarheid is wat dat betreft moeilijk te achterhalen, maar waarschijnlijk was het laatste het geval. Onderzoek wijst namelijk uit dat de voorspellingen van de priesteressen nogal onduidelijk moeten zijn geweest, en waarschijnlijk pas achteraf van toepassing zijn verklaard op bepaalde situaties, net zoals de kwatrijnen van Nostradamus.

De geoloog Jelle de Boer, van de Weslyan Universiteit in Connecticut (Verenigde Staten), heeft met een aantal archeologen en een chemicus onderzoek uitgevoerd naar de dampen die de priesteressen volgens verslagen van tijdgenoten inhaleerden. Die dampen waren niet afkomstig van vulkanische activiteit, maar kwamen vrij uit travertijn, een soort kalksteen die ontstaat door chemische neerslag wanneer met kalk verzadigd water uit de diepte onder druk opstijgt en aan het aardoppervlak naar buiten treedt, waarbij de overdruk verdwijnt en de oplosbaarheid van kalk wordt verminderd. Zo ontstaan steeds nieuwe laagjes travertijn, een gesteente dat nu vaak wordt gebruikt voor vensterbanken en dergelijke.

Monsters van het travertijn uit Delphi blijken luchtbelletjes te bevatten; die lucht komt door het poreuze karakter van het gesteente langzaam vrij. Chemische analyse van die luchtbelletjes toonde aan dat daarin hoge concentraties voorkomen van etheen, ethaan en methaan, alle drie gasvormige koolwaterstoffen. Etheen zorgt ervoor dat de zuurstof die via het bloed naar de hersenen wordt getransporteerd deels chemisch wordt gebonden. Daardoor wordt men bij het inademen van kleine hoeveelheden 'high', en raakt men bij grotere hoeveelheden buiten bewustzijn. Daarom wordt dit gas ook bij narcose toegepast. Ethaan en methaan hebben invloed op de hersenen.


TRAVERTIJN




Volgens de aan het onderzoek deelnemende archeoloog John Hale van de Universiteit van Kentucky is hiermee de uitwerking verklaard van wat de Grieken destijds 'de adem van de goden' noemden. De priesteressen moeten onduidelijk zijn geweest in hun uitspraken; door training zijn zij waarschijnlijk in staat geweest om voorspellingen te doen die - zeker achteraf - op verschillende wijzen konden worden geïnterpreteerd. Zo kon het orakel duizend jaar lang een reputatie opbouwen bij voorspellingen voor particulieren en overheid.

Referenties:
  • Leake, J. & Dennis, G., 2000. Delphi’s oracles were high on gas. Sunday Times (30-7-2000).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl