NGV-Geonieuws 171 artikel 1067

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


September 2010, jaargang 12 nr. 6 artikel 1067

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 171! Op de huidige pagina is alleen artikel 1067 te lezen.

<< Vorig artikel: 1066 | Volgend artikel: 1068 >>

1067 Menselijke voorouders slachtten dieren al 3,4 miljoen jaar geleden
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Ongeveer een miljoen jaar eerder dan tot nu toe bekend was, hebben onze voorouders dieren geslacht. Ze deden dat met primitieve stenen werktuigen. De sporen die deze werktuigen op de botten achterlieten, wijzen uit dat het onze voorouders zowel om het vlees als om het merg uit de botten ging. De ontdekking werd gedaan in het kader van het zogeheten Dikika Research Project, waarbij in het gebied van Afar (Ethiopië) naar de fossiele restanten van menselijke voorouders wordt gezocht. Twee daar opgegraven botten, één van een rund ter grootte van een geit en één van een niet determineerbaar hoefdier ter grootte van een koe, vertonen onmiskenbaar de sporen van slag- en schraapactiviteit met ruwe maar scherpe stenen. Deze sporen zijn vóór de fossilisatie gemaakt, en kunnen dus niet van recente datum zijn. De botten zijn via onder- en bovenliggende lagen van vulkanische as gedateerd als tussen 3,42 en 3,24 miljoen jaar oud; omdat ze veel dichter bij de onderste dan bij de bovenste aslaag werden gevonden, lijkt de onderzoekers een ouderdom van ongeveer 3,4 miljoen jaar het meest waarschijnlijk.


De beide botten tonen duidelijke sporen
van slagen met een ruw stenen voorwerp (MPS).

Deze datering houdt in dat de botten bewerkt zijn door tijdgenoten van ‘Lucy’, die lang als de oudst bekende menselijke voorouder fungeerde, maar die sinds kort is voorbijgestreefd door Kadanuumuu, die ca. 400.000 jaar eerder leefde (zie Geonieuws 1038). Zowel Lucy als Kadanauumuu behoorden tot de soort Australopithecus afarensis, waarvan tot nu toe niet bekend was dat die vlees aten. Dat dat ook toen al met jacht gepaard ging, is overigens onwaarschijnlijk; waarschijnlijk ging het om het slachten van eerder door andere roofdieren gedode of door een andere oorzaak gestorven dieren.


Detail van twee parallelle krassen op het bot van
een hoefdier (ASU).


Detail van een met steen gemaakte kras
op het bot van een rund (ASU).


Tot nu toe waren de oudst bekende ‘slagersactiviteiten’ bekend uit Bouri (ook in Ethiopië), waar botten zijn gevonden die ook duidelijk met stenen waren bewerkt; die botten dateren van zo’n 2,5 miljoen jaar geleden. Dat is iets jonger dan de oudst bekende stenen werktuigen, die bij Gona (jawel, ook in Ethiopië) zijn gevonden (zie Geonieuws 524). Noch bij Bouri, noch bij Gona zijn restanten van hominiden aangetroffen, maar dat is wel het geval geweest bij Hadar, een betrekkelijk nabije locatie waar een bovenkaak van een vroege hominide is gevonden in afzettingen van 2,4 miljoen jaar oud. De meeste anthropologen denken dat stenen werktuigen voor het eerst (en uitsluitend) werden vervaardigd en gebruikt door individuen die tot een vroege soort van het geslacht Homo behoorden, al zijn er duidelijke aanwijzingen dat ook chimpansees dat deden, en mogelijk zelfs al eerder dan de mens (zie Geonieuws 790).


De botten werden gevonden in het Andedo-dal (MPS).


De heuvel tegen de helling waarvan
de botten werden aangetroffen (ASU).


De locatie waar de nu gevonden bewerkte botten zijn gevonden ligt tegen een heuvel aan in een natuurlijk afwateringsdal (het Andedo-dal), niet ver van de plaats waar eerder 3,3 miljoen jaar oude restanten werden gevonden van een meisje dat ook tot Australopithecus afarensis heeft behoord. Omdat alle gevonden menselijke restanten uit dit deel van Afrika uit deze periode tot A. afarensis behoren, is het zeer waarschijnlijk dat de ‘slagersactiviteiten’ ook door individuen van deze soort zijn uitgevoerd.

Referenties:
  • McPherson, S.P., Alemseged, Z., Marean, C.W., Wynn, J.G., Reed, D., Geraads, D., Bobe, R. & Béarat, H.A., 2010. Evidence for stone-tool-assisted consumption of animal tissues before 3.39 million years ago at Dikika, Ethiopia. Nature 466, p. 861-864.

Foto’s: Arizona State University (ASU), Tempe, AZ (Verenigde Staten van Amerika); en Max Planck Society (MPS), München (Duitsland).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl