NGV-Geonieuws 171 artikel 1076

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


September 2010, jaargang 12 nr. 6 artikel 1076

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 171! Op de huidige pagina is alleen artikel 1076 te lezen.

<< Vorig artikel: 1075 | Volgend artikel: 1077 >>

1076 ‘Kat-krokodil’ uit Krijt had zoogdierachtig gebit
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De vondst in de Rukwa rift valley (Tanzania) van de restanten van een merkwaardige krokodil geeft een beter inzicht in het beeld dat we hebben van het leven ten zuiden van de huidige Sahara zo’n honderd miljoen jaar geleden. Het opgegraven en uitgeprepareerde skelet behoorde toe aan een krokodil die geen angstaanjagende grootte had, maar die wel een goede jager moet zijn geweest en die zijn prooi stevig kon vasthouden met zijn tanden. Met zijn waarschijnlijk voor- en achterwaarts bewegende kaken kon hij zijn prooi gemakkelijk naar binnen werken.


Patrick O’Connor bestudeert de nog niet
uitgegraven restanten
(foto J.P. Cavigelli) (OU).


Opgraving in de Rukwa riftzone (NSF).


Al in 2008 vonden de onderzoekers een compleet skelet, en nu hebben ze restanten van nog eens zeven verschillende individuen verzameld. Ze hebben het dier Pakasuchus kapilimai genoemd. De geslachtsnaam is afgeleid van ‘Paka’ (in het Ki-Swahili het woord voor ‘kat’ - het dier had de grootte van een kat) en het Griekse woord ‘souchos’ (krokodil). De soortnaam is afgeleid van de inmiddels overleden Professor Saidi Kapilima van de Universiteit van Dar-es-Salaam, die een groot aandeel had in het onderzoek van het Rukwa Rift Bekken.


De schedel was maar zo’n 7 cm groot
(foto Patrick O’Connor) (OU).


Gedeeltelijk uit de zandsteen uitge-
prepareerde achterzijde van de schedel
(foto Patrick O’Connor) (NSF).


Uit het vele materiaal blijkt dat Pakasuchus niet, zoals andere krokodillen, zware huidplaten had; die waren er alleen op zijn staart. Hij was daardoor beter wendbaar en had ook slanke ledematen. Dat wijst erop dat het een landbewoner was. Het opvallendst zijn echter zijn tanden. Alle andere bekende levende en uitgestorven krokodillen hebben relatief eenvoudige, kegelvormige tanden waarmee ze hun prooi kunnen grijpen en in stukken scheuren; de vaak grote stukken vlees slikken ze vervolgens in. Daarentegen had Pakasuchus kiezen die afgerond waren om goed te kunnen kauwen; ze zijn gelijk aan de kiezen van vleesetende zoogdieren. Waarschijnlijk voedde de ‘kat-krokodil’ zich met insecten en andere kleine dieren

Pakasuchus heeft geen nauwe moderne verwanten. Hij behoorde tot de suborde van de Notosuchia, die nog in het Krijt zijn uitgestorven. Zo’n 110-80 miljoen jaar geleden (midden-Krijt) waren de Notosuchia echter zeer succesvol, vooral op het zuidelijk halfrond. Uit andere fossiele vondsten blijkt dat Pakasuchus leefde temidden van plantenetende sauropoden, vleesetende dinosauriërs, andere krokodillen, schildpadden en allerlei soorten vis. Van de vegetatie in het Rukwa Rift Bekken uit die tijd is veel minder bekend. Het gebied bestond waarschijnlijk uit een lage, dichtbegroeide riviervlakte met een rijke fauna.


De kaken bewogen tijdens het eten waarschijnlijk
voor- en achterwaarts over elkaar
(illustratie Zina Deretsky) (NSF).


Onderzoeker Saidi Kapillima (voor-
grond), naar wie de soort Pakasuchus
kapillimai
is vernoemd
(foto Patrick O’Connor) (NSF).




Reconstructie van de krokodil
(illustratie Zina Deretsky) (NSF).



Pakasuchus op jacht naar een insect
(illustratie Mark Witton) (OU).

.

Referenties:
  • O’Connor, P.M., Sertich, J.J.W., Stevens, N.J., Roberts, E.M., Gottfried, M.D., Hieronymus, T.L., Jinnah, Z.A., Ridgely, R., Ngasala, S.E. & Temba, J., 2010. The evolution of mammal-like crocodyliforms in the Cretaceous Period of Gondwana. Nature 466, p. 748-751.

Illustraties: Ohio University, Athens, OH (OU) en National Science Foundation, Washington, D.C. (NSF) (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl