NGV-Geonieuws 172 artikel 1096

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Oktober 2010, jaargang 12 nr. 7 artikel 1096

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 172! Op de huidige pagina is alleen artikel 1096 te lezen.

<< Vorig artikel: 1095 | Volgend artikel: 1097 >>

1096 Fossiele pingu´n staat er gekleurd op
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Voor het eerst zijn restanten gevonden van een fossiele pingu´n waarvan ook delen van het verenkleed bewaard zijn gebleven. Het gaat daarbij zowel om lichaamsveren als om veren uit de vleugels. Opvallend daarbij is dat de vleugelveren roodbruin van kleur waren (dat is bij geen van de recent levende pingu´nsoorten het geval).

De pingu´n, die Inkayacu paracensis is gedoopt, leefde - zoals kan worden opgemaakt uit andere fossielen die in dezelfde afzetting werden gevonden - 41-36 miljoen jaar geleden (Laat-Eoceen). Hij was zoĺn anderhalve meter groot, wat ongeveer tweemaal zo groot is als de keizerpingu´n, die nu de grootste soort is. Het exemplaar werd gevonden in de Reserva Nacional de Paracas (Paracas natuurmonument) in Peru.


Het holotype van Inkayacu paracasensis.


De witte gedeelten uit het skelet werden
fossiel aangetroffen
(tekening Katie Browne).


Tot nu toe was weinig bekend over fossiele pingu´ns, zeker wat betreft hun veren, hun vleugels en hun kleur. Door de voortreffelijke fossilisatie van de nu gevonden overblijfselen (inclusief afdrukken van weke delen) komt daar verandering in. Net als bij andere pingu´ns waren de vleugelveren van Inkayacu, in tegenstelling tot bij alle andere vogels, dicht en bovenop elkaar gepakt, waardoor stijve, smalle vleugels ontstonden. De veren hadden brede pennen; bij recente pingu´ns wordt op die wijze de stroomlijning verbeterd, dus dat zal ook bij Inkayacu wel het geval zijn geweest.

De veren van vogels ontlenen sommige kleuren aan de grootte, vorm en pakking van zogenaamde melanosomen, structuren met afmetingen van nanometers. De melanosomen van Inkayacuwerden vergeleken met die van andere vogels, waardoor het mogelijk bleek de kleur van de veren te reconstrueren. De vleugelveren moeten roodbruin zijn geweest. Daarbij is het opvallend dat recente pingu´ns relatief zeer grote melanosomen hebben, die bovendien gerangschikt zijn zoals druiven in een druiventros. Noch bij Inkayacu, noch bij andere daarop onderzochte vogels is dat het geval. De onderzoekers vermoeden daarom dat pingu´ns, net als de meeste andere vogels, oorspronkelijk diverse kleuren hadden, maar dat die kleuren grotendeels zijn verdwenen bij de evolutie van de pingu´ns, toen een leven in het water steeds belangrijker werd. De stof melanine, die in melanosomen aanwezig is, be´nvloedt namelijk de sterkte en andere eigenschappen van de veren.


Reconstructie van
Inkayacu,met
roodbruine vleugelveren
(tekening Katie Brown).


Gefossiliseerde resten
van de lichaamsveren.



Delen van de vleugelveren.


Onderzoekleidster Julia Clarke borstelt een deel
van het skelet schoon
(foto Adam Smith).



Onderzoekers beitelen het fossiel eerst uit
(foto Rodolfo Salas-Gismondi).


De onderzoekers aan het werk in het
Paracas natuurmonument.


Referenties:
  • Clarke, J.A., Ksepka, D.T., Shawkey, M.D., d=Alba, L., Vinther, J., De Vries, T.J. & Baby, P., 2010. Fossil evidence for evolution of the shape and color of penguin feathers. Science, doi:10.1126/science.1193604.

Illustraties: University of Texas, Austin, TX (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright ę NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl