NGV-Geonieuws 174 artikel 1116

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


December 2010, jaargang 12 nr. 9 artikel 1116

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 174! Op de huidige pagina is alleen artikel 1116 te lezen.

<< Vorig artikel: 1115 | Volgend artikel: 1117 >>

1116 Groen-blauwe zeestroom wervelingen voor kust van NamibiŽ
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan)

Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Waar min of meer tegengesteld gerichte zeestromen zijdelings met elkaar in contact komen, ontstaan grote wervelpatronen die soms een doorsnede van honderden kilometers hebben. Zulke grote patronen zijn uiteraard goed te observeren met satellieten, maar op satellietfotoís zijn ze vaak niet goed zichtbaar op Ďnormaleí opnames omdat de kleurverschillen tussen de diverse waterstromen - en dus ook in het wervelpatroon - te gering zijn. Soms vertonen bepaalde zeegebieden of zeestromen echter een afwijkende kleur. Dat is bijvoorbeeld het geval bij grootschalige planktonbloei.

Dergelijke planktonbloei treedt regelmatig op in de Atlantische Oceaan voor de kust van NamibiŽ. Dat is het gevolg van opwelling van koud dieptewater dat de juiste voedingsstoffen voor algen bevat. Die opwelling zorgt ook voor ter plaatse Ďafwijkendeí stromingsrichtingen, wat ertoe leidt dat er regelmatig wervelpatronen voor de Namibische kust optreden. Als er sprake is van planktonbloei, dan heeft het water waarin dat plankton is geconcentreerd, gewoonlijk een andere kleur dan het Ďnormaleí zeewater. In dat geval zijn de wervelingen goed zichtbaar op satellietopnames.

De kleur van het planktonrijke water kan variŽren, afhankelijk van het type plankton dat plotseling in gigantische hoeveelheden aanwezig is. Het is meestal groenig of wit. Op 21 november nam de Terra-satelliet van NASA met de Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS) een fraai gekleurde werveling waar die twee kleuren vertoonde: diepblauw en groenblauw. De afzonderlijk gekleurde delen in de werveling wijzen erop dat er mogelijk twee afzonderlijke kleuringsbronnen zijn. De donkerblauwe kleur is waarschijnlijk de oorspronkelijke kleur van het opwellende dieptewater. De groenige kleur is mogelijk te danken aan geleidelijke menging van dat planktonrijke, koude dieptewater met water waar iets anders inzit.

Daarvoor zijn duidelijke aanwijzingen. Iets verder naar het zuiden, ook voor de kust van NamibiŽ, wordt regelmatig grote hoeveelheden zwavelwaterstof (H2S) gevormd (zie ook Geonieuws 842). Dat is een gevolg van de zuidwaarts gerichte zeestromen van zuurstofarm water die in aanraking komen met het planktonrijke opgewelde dieptewater. Omdat de bacteriŽn die afgestorven plankton opeten ook zuurstof gebruiken, wordt het water dat uit het noorden komt vrijwel zuurstofloos. In dat zuurstofloze water komen anaerobe bacteriŽn tot ontwikkeling die zwavelwaterstof produceren. Wanneer de zwavelwaterstof in aanraking komt met het zuurstofrijke dieptewater, slaat de zwavel neer. De zwavel heeft een gele kleur, en de gele zwavel kleurt het donkerblauwe dieptewater groen. Afhankelijk van de hoeveelheid zwavel wordt het dieptewater dus meer of minder groenig.

Op de satellietopname zijn geen echt geel gekleurde vlakken te vinden. Het kan dus ook zijn dat zwavel geen rol speelt, maar dat het gaat om lichtgroen gekleurd plankton, bijv. bepaalde soorten algen. Natuurlijk valt ook niet uit te sluiten dat beide factoren een rol spelen. Hoe dan ook, de foto met het woestijnachtige kustgebied van NamibiŽ, een wolkenband evenwijdig aan de kust, en een goed ontwikkelde werveling, is prachtig.


De werveling in zee voor de kust
van NamibiŽ.

Referenties:
  • Scott, M., 2010. Brigh waters off the Namibian coast. NASA Earth Observatory, http://earthobservatory.nasa.gov/NaturalHazards/view.php?id=47178&srcnha.

Foto: Jeff Schmaltz, MODIS Land Rapid Response Team, NASA.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl