NGV-Geonieuws 174 artikel 1124

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


December 2010, jaargang 12 nr. 9 artikel 1124

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 174! Op de huidige pagina is alleen artikel 1124 te lezen.

<< Vorig artikel: 1123 | Volgend artikel: 1125 >>

1124 Oorsprong van de mens toch niet in Afrika?
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Volgens de huidige opvattingen ligt de oorsprong van de mens (Homo sapiens) in Afrika. Ze zouden zich daar hebben ontwikkeld uit de groep van de anthropoïden (primaten waartoe niet alleen de mensen maar ook apen en halfapen behoren). Vanuit Afrika zouden de anthropoïden - en later ook de mens - zich verder over de wereld hebben verspreid, aanvankelijk eerst naar Azië. Nieuwe vondsten lijken echter een tegengestelde ontwikkeling te ondersteunen: de anthropoïden zouden in Azië zijn ontstaan en van daaruit Afrika hebben ‘gekoloniseerd’.

De fossielen waarom het gaat hebben ouderdommen van ca. 39 miljoen jaar geleden (mid-Eoceen). Ze werden ontdekt bij Dur At-Talah in centraal Libië. Het bijzondere aan de vondst is de grote verscheidenheid aan soorten. Zo werden er restanten (vnl. kiezen) gevonden van Karanisia arenula sp. nov. (een vroege primaat), maar ook van drie verschillende families van anthropoïden, nl. de Afrotarsiidae, de Parapithecidae en de Oligopithecida. Tot deze families behoren onder meer de soorten Afrotarsius libycus sp. nov., Talahpithecus parvus gen. et sp. nov. en Biretia piveteau.


De biotoop in het bos langs het strand
in het huidige Libya was 39 miljoen
jaar geleden al zeer divers met o.a.
de vroege primaat Karanisia
(rechtsboven) en de anthropoïden Afrotarsius
(linksboven), Biretia(linksonder)
en Talahpithecus (rechtsonder).


Gesimplificeerde stamboom van de mens.


De vondst van zoveel verschillende taxa houdt in dat de anthropoïden 39 miljoen jaar geleden al zeer divers waren, en dus al een ruime evolutionaire ontwikkeling hadden doorgemaakt. Echter, dit wordt niet ondersteund door fossiele gegevens uit Afrika en een voor de hand liggende conclusie is dan ook dat deze evolutie elders heeft plaats gevonden. Gezien de vondsten in Centraal Libië ligt het voor de hand om aan Azie te denken , van waaruit het niet al te moeilijk was om naar Afrika te migreren.


De Dur at-Talah Formatie waarin de
vondsten werden gedaan.


Veldwerk in de Dur at-Talah Formatie.


Afrika was destijds een eiland. De migratie daarnaar toe was dus een belangrijke stap in de ontwikkeling van de voorouders van de mens. Die ontmoetten in Afrika geen echte concurrenten, waardoor ze ruime voedselbronnen hadden en zich gemakkelijk konden vermenigvuldigen, waarbij verdere diversificatie optrad. Een van de daarbij ontstane lijnen leidde uiteindelijk naar de mens. Onderzoeker Beard merkt daarover op dat de mens nooit bestaan zou hebben als de migratie van anthropoïden naar Afrika niet zou hebben plaatsgevonden.


Enkele van de gevonden kiezen.

Referenties:
  • Jaeger, J.-J., Beard, Ch., Chaimanee, Y., Salem, M., Benammi, M., Hlal, O., Coster, P., Bilal, A.A., Duringer, Ph., Schuster, M., Valentin, X., Marandat, B., Marivaux, L., Métis, E., Hammuda, O. & Brunet, M., 2010. Late Middle Eocene epoch of Libya yields earliest known radiation of African anthropoids. Nature 467, p. 1095-1098.

Tekeningen: Mark A. Klinger / Carnegie Museum of Natural History, Pittsburg, PA (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl