NGV-Geonieuws 175 artikel 1138

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Januari 2011, jaargang 13 nr. 1 artikel 1138

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 175! Op de huidige pagina is alleen artikel 1138 te lezen.

<< Vorig artikel: 1137 | Volgend artikel: 1139 >>

1138 Ook de maan heeft een kern
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie ! Klik hier voor alle artikelen over het Inwendige van de Aarde !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Lang is gedacht dat de maan geen kern kon hebben omdat de relatief snelle afkoeling van dit kleine hemellichaam daarvoor onvoldoende tijd zou hebben geboden. De laatste jaren raakten echter steeds meer onderzoekers ervan overtuigd dat er wel degelijk een kern moest zijn. Dit blijkt nu juist te zijn, dankzij de toepassing van een nieuwe techniek waarmee oude seismische gegevens van de maan (verkregen via de seismische proeven die bij de vluchten met de Apollo tussen 1969 en 1972 werden uitgevoerd) opnieuw werden geanalyseerd.


De maan lijkt vanaf de aarde weinig
op onze planeet.


In doorsnede blijkt de maan veel op
de aarde te lijken.


Volgens het onderzoeksteam dat de Apollo-gegevens opnieuw heeft geanalyseerd, heeft de maan, net als de aarde, een ijzerrijke kern. En die bestaat, net als de aardkern, uit een vaste binnenkern en een vloeibare buitenkern. Alleen is de maankern veel kleiner: de straal van de binnenkern is ongeveer 240 km, en die van de buitenkern ongeveer 90 km. Tussen de buitenkern en de maanmantel bevindt zich nog een gedeeltelijk opgesmolten zone van zo’n 150 km in dikte. Dat dit niet eerder kon worden vastgesteld aan de hand van de al vele jaren beschikbare gegevens komt doordat de seismogrammen erg veel ‘ruis’ bevatten ,dat een enigszins betrouwbare analyse onmogelijk maakte. Dat betekende ook dat het onduidelijk was waaruit een eventuele maankern zou bestaan.


Tijdens de landingen op de maan
(Apollo-vluchten) werden diverse
seismische proeven uitgevoerd.


Door afzonderlijke seismogrammen
te combineren en daarna te filteren
werd een beeld van de inwendige opbouw
van de maan verkregen.


Renee Weber van NASA's Marshall Space Flight Center hield zich al geruime tijd met dit probleem bezig, maar kwam er niet goed uit. Dat kwam onderzoekers van de Universiteit van Arizona ter ore en zij suggereerden dat een techniek die wordt aangeduid als “array processing” uitkomst zou kunnen bieden. Dit is een methode waarbij een grote hoeveelheid seismische gegevens op een speciale manier aan elkaar wordt gekoppeld, waarna ze in hun totaliteit worden geanalyseerd. Op deze manier kunnen ook uiterst zwakke signalen worden onderkend die bij gewone analyse in de ‘ruis’ verloren gaan. Met behulp van deze verbeterde seismische data kon niet alleen de diepte van de lagen die de seismische signalen terugkaatsten (bijv. de grens tussen kern en mantel van de maan) worden vastgesteld, maar ook kon de samenstelling en aard (vast of vloeibaar) van de lagen op diverse dieptes worden bepaald.

Zo kon worden vastgesteld dat het binnenste van de maan een grote structurele gelijkenis vertoont met het binnenste van de aarde. Het blijkt bijvoorbeeld dat de maankern een klein percentage lichte elementen zoals zwavel bevat; de aardkern bevat ook enig zwavel, samen met onder meer zuurstof.


Mede-onderzoekster Patty Lin met
maanmeteoriet Northwest Africa 5000.

Referenties:
  • Weber, R.C., Lin, P.-Y., Garnero, E.J., Williams, Q. & Lognonné, Ph., 2011. Seismic detection of the lunar core. Science 331, p. 309-312.

Foto Patty Lin (Tom Storey): Arizona State University; foto Apollo-landing: NASA.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl