NGV-Geonieuws 176 artikel 1148

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Februari 2011, jaargang 13 nr. 0 artikel 1148

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 176! Op de huidige pagina is alleen artikel 1148 te lezen.

<< Vorig artikel: 1147 | Volgend artikel: 1149 >>

1148 Diepe ijsboring op Antarctica voltooid
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Glaciologie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De grote boring door het ijs van Antarctica, uitgevoerd op de ‘waterscheiding’ van westelijk Antarctica (op zo’n 1000 km van de Zuidpool), is voltooid. De boring is, met een diepte van 3331 m, de op één na diepste ijsboring ooit op Antarctica (alleen een boring boven Lake Vostok ging nog dieper). De boring werd beëindigd toen hij nog slechts zo’n 100 m was verwijderd van het contact met de minerale ondergrond. Dat gebeurde om te voorkomen dat een eventuele watervoerende laag van gesteentegruis op het grensvlak van ijs en ondergrond ter plaatse zou worden verontreinigd.


IJskern in de boor
(foto Mark Twicler,
University of New Hampshire).


Inspectie van een ijskern
(foto Kendrick Taylor, DRI).


De boring moet, via analyse van het ijs en van de daarin opgesloten luchtbelletjes, inzicht geven in de klimaatveranderingen gedurende de laatste 100.000 jaar. De boring vormt onderdeel van een project dat zes jaar geleden begon, en dat nog zo’n twee jaar zal duren. In die twee jaar zullen nog wat kleine boringen worden gezet om aanvullende gegevens te verzamelen en ook zullen logs van de boorgaten worden gemaakt. En uiteraard zal de kern van de hoofdboring nauwkeurig worden onderzocht.

Er bestaat al geruime tijd een wetenschappelijke controverse over het verband tussen de atmosferische CO2-concentratie en de temperatuur op aarde. Het IPCC stelt CO2 voor de opwarming verantwoordelijk, maar analyse van eerdere ijsboringen op Antarctica wees er op dat in het verleden eerst de temperatuur steeg en dat pas enkele honderden jaren later de atmosferische CO2-concentratie toenam. Analyse van de nu verkregen boorkern zal hopelijk uitsluitsel geven over de relatie tussen de CO2-concentratie en temperatuurstijging. Dat is niet alleen wetenschappelijk van groot belang, maar heeft ook enorme economische consequenties (wel of geen maatregelen om de CO2-uitstoot te beperken; wel of geen milieuheffing op het gebruik van fossiele brandstoffen; wel of geen plannen om een stijgende zeespiegel het hoofd te bieden; etc.).

De boorlocatie was gekozen omdat het ijs ter plaatse naar verwachting een ononderbroken opeenvolging vormt, waardoor de klimaatveranderingen gedurende de laatste 100.000 jaar volledig kunnen worden gereconstrueerd. Door de vele sneeuwval ter plaatse bevat het ijs jaarlagen, die tot ongeveer 40.000 jaar geleden ook als zodanig kunnen worden herkend, en die ook kunnen worden geteld, waardoor een duidelijke chronologie kan worden vastgesteld. Oudere lagen zijn door het gewicht van het ijs inmiddels zo sterk samengeperst dat de afzonderlijke jaarlagen niet meer met voldoende zekerheid van elkaar kunnen worden onderscheiden; de onderzoekers denken echter de ouderdom van deze oudere ijslagen met een fout van niet meer dan 10 jaar te kunnen reconstrueren. Dat zou een voorheen ongekende nauwkeurigheid van de dateringen betekenen, en zo in hoge mate bijdragen aan het vaststellen van klimaatveranderingen op korte termijn.

De te onderzoeken ijskernen hebben een doorsnede van 13 cm. Ze bevatten niet alleen ijs waarvan de isotopenverhoudingen kunnen worden bepaald en luchtbelletjes waarvan de chemische samenstelling kan worden vastgesteld, maar ook stofdeeltjes die aanwijzingen kunnen geven over de omstandigheden destijds. De diverse analyses moeten inzicht geven in het verloop van de temperatuur van zowel de polaire atmosfeer als het zeewater, alsook in de veranderingen van het volume landijs gedurende de onderzochte 100.000 jaar. De analyses zullen door 27 Amerikaanse onderzoekers worden uitgevoerd.


Kuil in het ijs van westelijk Antarctica,
waarin stormlagen worden bestudeerd.

Referenties:
  • Anonymus, 2011. Ice cores yield rich history of climate change. DRI (Desert Research Institute) News & Communications, 2011-02-02, 3 blz.

Foto’s: Desert Research Institute, Nevada (Verenigde Staten van merika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl