NGV-Geonieuws 176 artikel 1149

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Februari 2011, jaargang 13 nr. 2 artikel 1149

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 176! Op de huidige pagina is alleen artikel 1149 te lezen.

<< Vorig artikel: 1148 | Volgend artikel: 1150 >>

1149 De voorvader van Triceratops
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De gehoornde, vaak grote en zware ceratopsiden (zie o.a. Geonieuws 1027 en 1095) behoren tot de meest indrukwekkende vertegenwoordigers van de dinosauriërs. Met hun grote kraag (zie Geonieuws 1040) moeten deze dieren ook hun tijdgenoten hebben afgeschrikt. Het meest bekende geslacht is Triceratops (later ook beschreven als Torosaurus; zie Geonieuws 1044), waarvan volwassen exemplaren ruim 7000 kg zwaar konden worden.

Naast deze gigant heeft zich nu een nieuwe reus aangediend, Titanosaurus. Hij had een gewicht van ongeveer 6500 kg en alleen al zijn schedel was ongeveer 2,5 m lang. Hij leefde ongeveer 74 miljoen jaar geleden (Laat-Krijt) in het zuidwesten van de Verenigde Staten. Het dier was echter geen tijdgenoot van Triceratops, maar een voorouder: het is de oudste vertegenwoordiger van zijn familie (de triceratopsiden), waarmee de oorsprong van die familie met meer dan 5 miljoen jaar verder naar het verleden is verschoven.


Titanoceratops (rechts)deed met zijn gewichtvan ca.6500 kg
weinig onder voor de 7000 kg zware Triceratops(tweede van rechts).

In feite is Titanosaurus een verloren schaap: zijn fossielen waren al bekend in de vorm van een gedeeltelijk skelet dat al in 1941 in de Amerikaanse staat New Mexico was gevonden. Er was destijds veel minder belangstelling voor dino’s dan nu, en het materiaal bleef onaangeroerd tot 1995, toen het werd schoongemaakt voor nadere studie. Daarbij werd het ten onrechte gedetermineerd als Pentaceratops, een geslacht waarvan ter plaatse redelijk veel materiaal werd gevonden. Het dier werd tentoongesteld in het Museum voor Natuurlijke Historie in Oklahoma, maar om het aantrekkelijker te maken voor de bezoekers, werd de niet bij de fossiele restanten aangetroffen grote kraag (die alle ceratopsiden kenmerkt) gereconstrueerd. En dat gebeurde uiteraard op basis van de vorm van de kraag van Pentaceratops.


De incorrect gereconstrueerde schedel
van Titanoceratops (links). Het
ontbrekende (verkeerd gereconstrueerde)
deel is grijs aangegeven (rechts).


Nu het onderzoek naar dino’s ‘hot’ is, werd ook dit museumexemplaar weer eens aan nadere studie onderworpen. Daarbij bleek het toch wel erg veel kenmerken te hebben die niet bij Pentaceratops passen. Het skelet was bijv. veel groter dan die van andere volwassen exemplaren van Pentaceratops, wat er op wees dat dit individue wel tweemaal zoveel moet hebben gewogen. Het skelet lijkt bovendien meer op dat van Triceratops, maar de kraag is dunner, de neus is langer en de hoorns iets groter: het gaat om een niet eerder beschreven soort, die op basis van zijn kenmerken moet worden beschouwd als de voorouder van Triceratops. Waarschijnlijk bestond Titanosaurus slechts kort (ongeveer een miljoen jaar); zijn familie zou hem nog 9 miljoen jaar overleven.

Referenties:
  • Longrich, N.R., 2011. Titanoceratops ouranous, a giant horned dinosaur from the Late Campanian of New Mexico. Cretaceous Research (in press). doi:10.1016/j.cretres.2010.12.007.

Illustraties: Yale University, New Haven, CT (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl