NGV-Geonieuws 176 artikel 1150

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Februari 2011, jaargang 13 nr. 2 artikel 1150

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 176! Op de huidige pagina is alleen artikel 1150 te lezen.

<< Vorig artikel: 1149 | Volgend artikel: 1151 >>

1150 Krekel bleef 100 miljoen jaar onveranderd
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De Schizodactylae, een groep grote krekelachtige dieren met Charley-Chaplin-achtige karakteristieken (wijd uit elkaar gezette platvoeten), zijn beruchte rovers (waarvan bij sommige soorten zelfs kannibalisme is vastgesteld). Ze zijn verwant aan de echte krekels en aan de sprinkhanen, en behoren tot de orde van de Orthoptera. Ze komen nu voor in zuidelijk AziŽ, Indochina en Afrika, waar ze wonen in aride of semi-aride gebieden die onder invloed staan van moessons.

Er is relatief weinig fossiel materiaal bekend van deze diergroep, maar de Cabo-Formatie, een kalksteenformatie in het noordoosten van BraziliŽ, heeft tal van zeer goed bewaard gebleven insecten opgeleverd. De ouderdom van de formatie is niet precies bekend, maar moet iets meer bedragen dan 100 miljoen jaar (Vroeg-Krijt).

Een van de fossielen die eerder uit de Cabo-Formatie werd beschreven, is een insect dat Brauckmanni groeningae werd gedoopt. Het werd geplaatst in een nieuwe familie, de Brauckmannidae. Van dit insect is nu een nieuw exemplaar gevonden, waarvan de kenmerken beter bewaard zijn gebleven. Daaruit blijkt dat er geen reden was om het eerder gevonden exemplaar als een nieuw geslacht te beschrijven (wel als een nieuwe soort), maar dat het gaat om een geslacht dat ook nog recente vertegenwoordigers heeft: Schizodactylus. Zowel het eerdere als het nu gevonden fossiele exemplaar moeten nu daarom als Schizodactylus groeningae door het leven gaan.


Het honderd miljoen jaar oude
fossiel van Schizodactylus groeningae.


Een recent exemplaar van
Schizodactylus monstrosus.


Een en ander zou niet zo bijzonder zijn (het blijkt wel vaker dat als nieuw beschreven soorten of geslachten verkeerd gedetermineerd zijn en dat de gegeven naam dus als een homoniem van de werkelijke naam moet worden beschouwd), maar in dit geval is er tussen de fossiele soort Schizodactylus groeningae en sommige recente soorten (zoals Schizodactylus monstrosus) zo weinig verschil dat het lijkt of de evolutie gedurende zeker 100 miljoen jaar heeft stilgestaan (dit wordt met de term Ďstasisí aangeduid). Ook het fossiele exemplaar moet in een aride tot semi-aride milieu hebben geleefd; kennelijk heeft het geslacht Schizodactylus in dit milieu rustig kunnen voortbestaan zonder druk van buitenaf die tot evolutionaire aanpassingen leidde.

Referenties:
  • Heads, S.W. & Leuzinger, L., 2011. On the placement of the Cretaceous orthopteran Brauckmannia groeningae from Brazil, with notes on the relationships of Schizodactylidae (Orthoptera, Ensifera). ZooKeys 77, p. 17Ė30.

Foto van het fossiel (Hwaja Goetz): University of Illinois, Urbana-Champain, IL (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl