NGV-Geonieuws 178 artikel 1164

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


April 2011, jaargang 13 nr. 4 artikel 1164

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 178! Op de huidige pagina is alleen artikel 1164 te lezen.

<< Vorig artikel: 1163 | Volgend artikel: 1165 >>

1164 Niet-destructieve techniek ontdekt eiwitresten in 50 miljoen jaar oud fossiel
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Een 50 miljoen jaar oud (Eoceen) reptiel dat gevonden werd in de Green River Formatie van Utah heeft een huid die op bijzondere wijze is gefossiliseerd. Niet alleen zijn de afzonderlijke huidplaatjes over grote delen van het lichaam nog zeer goed te onderscheiden, maar er zijn ook organische verbindingen in bewaard gebleven. Zo werden onder meer amiden gevonden, die de restanten vertegenwoordigen van eiwitten.


Het fossiel, waarvan de huidplaatjes
nog goed zijn te onderscheiden.

Een en ander werd duidelijk toen de nieuwste infrarood-technologie werd toegepast om de gefossiliseerde zachte weefsels van het reptiel in kaart te brengen. De zo geproduceerde infrarood-kaarten werden daarna gebruikt om in het organische materiaal de concentraties van afzonderlijke chemische elementen vast te stellen. Dat gebeurde met behulp van röntgenstraling in de synchotron van de Stanford-universiteit. Een dergelijk onderzoek werd nooit eerder op fossiele huidresten toegepast.

De toegepaste infrarood-techniek zorgt ervoor dat trillingen in de fossiele (of recente) huid worden opgewekt. Waar die trillingen precies optreden kan in kaart worden gebracht doordat een klein kristal zich over het oppervlak beweegt volgens een vooraf geprogrammeerd patroon. Overal waar het kristal het fossiel even aanraakt, wordt de straal infrarood licht die door het kristal valt, gereflecteerd op het contactvlak tussen kristal en fossiel, maar een klein deel van het infrarode licht dringt het fossiel binnen; daarin eventueel aanwezig organisch materiaal absorbeert een deel van dit licht en verandert zo het gereflecteerde signaal. Het gaat dus om een niet-destructieve analyse-techniek die wel chemische informatie oplevert.


Detail van de huidplaatjes.


Absorbtiebeeld van de huid.


De chemische details die hierbij werden verkregen zijn zo duidelijk dat de onderzoekers zelfs konden reconstrueren hoe de uitzonderlijke vorm van fossilisatie tot stand kwam. Toen de oorspronkelijke verbindingen in de huid begonnen te ontbinden nadat het reptiel was gestorven, gingen ze bindingen aan met sporenelementen; deze sporenelementen kunnen onder bijzondere omstandigheden als ‘bruggen’ optreden met mineralen in het omringende sediment. Hierdoor wordt de huid beschermd, zowel tegen verdere ontbinding als tegen erosie.

Deze analyse wordt ondersteund door een vergelijkbaar onderzoek dat de onderzoekers deden met de huid van een recente hagedis. De resultaten waren zo goed vergelijkbaar dat het moeilijk was om de fossiele en de recente exemplaren van elkaar te onderscheiden. Volgens de onderzoekers openen de nieuwe infrarood- en röntgentechnieken, die chemische patronen onthullen die met traditionele onderzoeksmethoden verborgen bleven, de mogelijkheid om verder te onderzoeken hoe fossilisatie precies plaatsvindt, om zo uiteindelijk de chemie van het leven in de verre aardgeschiedenis beter te kunnen begrijpen.


SRS-röntgenopname waaruit de
koperconcentraties blijken.

Referenties:
  • Edwards, N.P., Barden, H.E., Van Dongen, B.E., Manning, P.L., Larson, P.L., Bergmann, U., Sellers, W.I. & Wogelius, R.A., 2011. Infrared mapping resolves soft tissue preservation in 50 million year-old reptile skin. Proceedings of the Royal Society B, doi: 10.1098/rspb.2011.0135, 10 pp.

Foto’s (uit het aangehaalde artikel) welwillend ter beschikking gesteld door Daniel Cochlin, University of Manchester, Manchester (Groot-Brittannië).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl