NGV-Geonieuws 178 artikel 1167

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


April 2011, jaargang 13 nr. 4 artikel 1167

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 178! Op de huidige pagina is alleen artikel 1167 te lezen.

<< Vorig artikel: 1166 | Volgend artikel: 1168 >>

1167 Afghanistan herbergt grote natuurlijk brug
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat ! Klik hier voor alle artikelen over Sedimentologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Soms lijkt het of er weinig meer op aarde te ontdekken valt, maar zo af en toe blijken er toch nog zaken te vinden waarvan het bestaan nog onbekend was, althans bij het grote publiek. Het gaat daarbij niet alleen om zeer specifieke of kleine ontdekkingen (zoals de talloze ontdekkingen van nieuwe planten- en diersoorten, veelal nauwelijks met het blote oog te zien), maar - zij het in uitzonderlijke gevallen - ook om grote verschijnselen. Zo ontdekten onderzoekers van de Wildlife Conservation Society, tijdens onderzoek naar de dierenwereld van Afghanistan, een zeer grote natuurlijke brug.

Dergelijke bruggen zijn vooral bekend geworden door hun voorkomen in het zuidwesten van de Verenigde Staten, waar zelfs een apart nationaal park (Arches) is opgericht in de staat Utah waarin veel van deze merkwaardige vormen voorkomen. De natuurlijke bruggen ontstaan door een uitzonderlijk combinatie van klimaat, gesteentetype, verwering en erosie. Ook van buiten de Verenigde Staten zijn dergelijke verschijnselen bekend: de grootste natuurlijke brug is te vinden in China bij de Buliu rivier in Guanxi. Deze brug is ruim 125 m lang.


De natuurlijke brug Hazarchishma
is ruim 70 m lang en de doorgang
eronder is 20 m hoog.


De pas ontdekte natuurlijke brug
is de op 11 na langste ter wereld.

De in Afghanistan ontdekte natuurlijke brug is met zijn lengte van ruim 70 m en zijn doorgang van ruim 20 m hoog weliswaar minder kolossaal, maar toch altijd nog heel indrukwekkend. Er zijn slechts 11 grotere exemplaren bekend. Dat hij niet eerder is ‘ontdekt’ (zoals altijd gaat het bij dit soort ontdekkingen om het vinden door onderzoekers of reizigers - uit ontwikkelde landen - van verschijnselen die uiteraard al lang bij de lokale bevolking bekend zijn!) komt doordat de brug in een afgelegen hooglandgebied (het Bamyan Plateau, 3 km boven zeeniveau) ligt waar vreemdelingen weinig te zoeken hebben. De brug is vernoemd naar de nabijgelegen plaats Hazarchishma.

De brug bestaat uit afzettingsgesteenten die tussen Jura en Eoceen werden gevormd. Hij dankt zijn ontstaan aan een rivier die door de nu droge Jawzari-Kloof stroomde, verschillende routes nam, en het gesteentepakket van twee kanten aanvrat. De steilwanden die door de erosie ontstonden verweerden bovendien gemakkelijk, waardoor de wanden werden aangetast. Opstuivend zand bij harde wind hielp vervolgens mee om aan de onderkant van de steilwanden het gesteente het meest - letterlijk - te zandstralen, waardoor uiteindelijk een doorgang voor het water ontstond.


Een nietig lijkende persoon
onder de natuurlijke brug.

Referenties:
  • Delaney, L., 2011. Newly discovered natural arch in Afghanistan one of world’s largest. Press release Wildlife Conservation Society, 2011-03-30.

Foto’s (Ayub Alavi): Wildlife Conservation Society.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl