NGV-Geonieuws 178 artikel 1169

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


April 2011, jaargang 13 nr. 4 artikel 1169

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 178! Op de huidige pagina is alleen artikel 1169 te lezen.

<< Vorig artikel: 1168 | Volgend artikel: 1170 >>

1169 Eiwit geÔsoleerd uit botten van 600.000 jaar oude steppemammoet
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Op 13 december 1990 vonden bewoners van West Runton (Norfolk, Engeland), na een stormachtige nacht, een groot bot op het strand, onderaan een klif. Ze zochten contact met het museum ter plaatse, en het bot werd gedetermineerd als een deel van het bekken van een grote olifantachtige. Iets meer dan een jaar later werden op dezelfde plaats nog meer botten gevonden. In 1992 werd daarom een verkennende opgraving uitgevoerd. Dat leverde zoveel op dat in 1995 een 3 maanden durende grote opgraving plaatsvond. Dat was een schot in de roos. Het bleek dat een anderhalve dikke laag met rivierafzettingen van 700.000-600.000 jaar geleden (Cromerien) vol zat met fossielen. Er kwamen duizenden schelpen van slakken te voorschijn, takken en kleine mammoetbotten, maar ook botten van herten, paarden en neushoorns. Het meest opvallende waren echter de botten van een enorme olifantachtige, de steppemammoet (Mammuthus trogontherii).


Reconstructie van de West Runton Olifant,
een steppemammoet.


Deel van de schedel (met slagtand)
van de West Runton Olifant.


Deze mammoet was - voor zover bekend - de grootste olifantachtige die ooit op aarde leefde, en het grootste landdier sinds de dinosauriŽrs. Zijn schofthoogte was 4 m, en hij moet ongeveer 10.000 kg hebben gewogen, tweemaal zoveel al de huidige Afrikaanse olifant. Van dit enorme dier werd bijna het hele skelet (ca. 85%) teruggevonden; daarmee is dit het meest complete skelet van deze uitgestorven diersoort.

Nu zorgt deze unieke vondst opnieuw voor opwinding. Uit de botten is namelijk collageen geÔsoleerd, een essentieel eiwit. Met een speciale massaspectrometer met een ultrahoge resolutie hebben bio-archeologen een sequentie van dat collageen weten te verkrijgen. Dat is opmerkelijk, want nog maar enkele jaren geleden werd algemeen aangenomen dat eiwitten (en dus ook collageen) bij lange na niet zo lang gepreserveerd zou kunnen worden, laat staan dat er een sequentie van zou kunnen worden gemaakt. Het maken van een sequentie van het eiwit van een dier kan worden vergeleken met het analyseren van DNA: het geeft dus ook de mogelijkheid om op basis van kleine botfragmenten de soort te determineren. Met DNA is dat al langer mogelijk, maar DNA blijft volgens de huidige kennis niet langer dan zoín 100.000 intact. Bij collageen zou dat, naar nu blijkt, wel een miljoen jaar zijn. Bovendien is collageen een van de meest voorkomende eiwitten in de meeste gewervelde dieren.

De gevonden sequentie maakte het ook mogelijk om de mammoet van West Runton te vergelijken met die van andere mammoeten, mastodonten en recente olifanten. Daarbij bleek dat hij meer overeenkomst vertoonde met olifanten dan met andere mammoeten.


De steppemammoet, Mammuthus trogontherii.


De kust van west Runton, waar de
mammoet werd gevonden.


Referenties:
  • Buckley, M., Larkin, N. & Collins, M., 2011. Mammoth and mastodon collagen sequences; survival and utility. Geochimica et Cosmochimica Acta 75, 2007-2016.

Fotoís: internet (bronnen onbekend).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl