NGV-Geonieuws 180 artikel 1181

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Mei 2011, jaargang 13 nr. 6 artikel 1181

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 180! Op de huidige pagina is alleen artikel 1181 te lezen.

<< Vorig artikel: 1180 | Volgend artikel: 1182 >>

1181 Einde van ‘Sneeuwbal Aarde’ was geen gevolg van vrijkomen methaan
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Glaciologie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Tot de meest extreme klimaat omstandigheden die ooit op aarde hebben geheerst, behoren de uitzonderlijk koude ijstijden aan het einde van het Precambrium.. De oorzaak van zowel hun ontstaan als het beëindigen van deze ijstijden is nog steeds een punt van discussie, en naarmate er meer gegevens beschikbaar komen, neemt de onduidelijkheid alleen maar toe. Zo werd tot nu toe door veel deskundigen aangenomen dat er een einde aan deze barre ijstijden kwam door het vrijkomen van methaan uit de zeebodem en uit permafrost; die veronderstelling was gebaseerd op het feit dat boven de afzettingen van ‘Sneeuwbal Aarde’ op diverse plaatsen dolomieten (calcium/magnesium-carbonaten) worden aangetroffen (vanwege hun stratigrafische positie boven de glaciale afzettingen worden ze vaak ‘cap carbonates’ - overkappende carbonaten - genoemd). De koolstof daarvoor moet uiteraard ergens vandaan zijn gekomen, en methaan werd als een mogelijke bron gezien omdat de koolstof in de cap carbonates, net als methaan, relatief arm in de C-13 isotoop is. De cap carbonates zouden volgens de huidige inzichten dan ook gevormd zijn door de activiteit van enorme hoeveelheden micro-organismen die zich tegoed deden aan het opborrelende methaan.


In de kloof van de Yangtse bevinden
zich dolomieten bovenop de glaciale
gesteenten van ‘Sneeuwbal Aarde’.


Deze structuren in de dolomiet kunnen
niet op basis van ‘klassieke’
interpretaties worden begrepen.


Die betrekkelijk simpele relatie tussen methaan, micro-organismen en het einde van Sneeuwbal Aarde blijkt nu toch wat te simpel. Nieuw onderzoek wijst namelijk uit dat de cap carbonates pas werden gevormd toen Sneeuwbal Aarde al miljoenen jaren voorbij was. Bovendien zouden deze carbonaten volgens het onderzoek zijn gevormd bij zulke hoge temperaturen dat er geen leven ter plaatse mogelijk was. Er kan dus geen sprake zijn geweest van het vormen van dikke dolomietpakketten ten gevolge van het vrijkomen van methaan en microbische activiteit.

Een en ander bleek toen met een nieuwe techniek werd uitgezocht hoe zeldzame isotopen (zoals C-13) zich in kristallijne stoffen zoals carbonaten concentreren in clusters. Hoe hoger de temperatuur, hoe minder clustering er blijkt op te treden. Toen deze techniek werd toegepast op de cap carbonates, bleek dat de carbonaten bij een zo hoge temperatuur moeten zijn gevormd, dat ze alleen verklaard kunnen worden door aan te nemen dat dit in de ondergrond gebeurde waar zeer heet grondwater circuleerde.

Ook bleek, uit aanvullend onderzoek, dat de carbonaatvorming miljoenen jaren, waarschijnlijk zelfs tientallen miljoenen jaren later, plaatsvond na het einde van Sneeuwbal Aarde. Wat de bron van de koolstof dus ook mag zijn geweest, het vrijkomen daarvan speelde evenmin als micro-organismen een rol bij het eindigen van de strenge ijstijd.


Microscopische opname van de dolomiet.


Detail van een polijstvlak van de dolomiet.


Referenties:
  • Bristow, Th.F., Bonifacie, M., Derkowski, A., Eiler, J.M. & Grotzinger, J.P., 2011. A hydrothermal origin for isotopically anomalous cap dolostone cements from south China.
  • Nature 473, doi:10.1038/nature10096 Letter.

Foto’s (Thomas Bristow): California Institute of Technology (Caltech), Pasadena , CA (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl