NGV-Geonieuws 180 artikel 1187

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Juni 2011, jaargang 13 nr. 6 artikel 1187

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 180! Op de huidige pagina is alleen artikel 1187 te lezen.

<< Vorig artikel: 1186 | Volgend artikel: 1188 >>

1187 Vroege verre verwant van voorouders
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De speurtocht naar dieren die direct of indirect met de afstamming van de mens te maken hebben, gaat onverdroten voort. De Devilís Graveyard (begraafplaats van de duivel) in het westen van Texas, een gebied dat vooral bestaat uit badlands, heeft al eerder vondsten in dit kader opgeleverd, en nu is er weer een nieuwe soort bijgekomen: Mescalerolemur horneri. De geslachtsnaam verwijst naar de Mescalero Apachen die het gebied omstreeks 1700-1880 bewoonden, en de soortnaam is gekozen ter ere van Norman Horner, een inmiddels met pensioen gegane, hoogleraar die meehielp om de Dalquest Desert Research Site (waar de restanten van Mescalerolemur werden gevonden) een beschermde status te geven.


Linker- en rechter-helft van de bovenkaak (links)
en deel van een onderkaak (rechts).
Schaalstrepen: elk 2 mm.


Deel van een van de gevonden onderkaken.
Schaalstreep 2 mm.


Mescalerolemur leefde omstreeks 43 miljoen jaar geleden (Eoceen). Het was een klein dier dat ongeveer 370 gram moet hebben gewogen, en dat waarschijnlijk nog het meest heeft geleken op een kleine lemuur. Het diertje behoorde tot een uitgestorven groep van de primaten, de Adaptiformes, die in het Eoceen bijna het gehele noordelijk halfrond bewoonden (zie ook Geonieuws 1099). Opvallend is echter dat Mescalerolemur, net als de jongere adaptiformes Mahgarita stevensi, die in 1973 in hetzelfde gebied werd gevonden, meer gelijkenis vertoont met de adaptiformes uit EuraziŽ dan uit Noord-Amerika. Dat blijkt volgens de onderzoekers zowel uit de gevonden restanten van het gebit van diverse exemplaren als uit de bouw van de kaken. Dit gevonden overeenkomst met Euraziatische adaptiformes wijst op uitwisseling van dieren tussen EuraziŽ en Noord-Amerika gedurende het Midden-Eoceen.

Een van de uit Afrika en EuraziŽ bekende adaptiformes soorten waarmee Mescalerolemur op basis van de anatomie van zijn tanden evolutionair verwant moet zijn, is Darwinius masillae, een in Duitsland gevonden primaat waarvan vroeger werd aangenomen dat het om een voorouder van de mensen ging. Dat idee is nu verlaten, en de vondst van Mescalorelemus horneri versterkt de opvatting dat adaptiformes primaten zoals Darwinius sterker verwant zijn met lemuren dan met mensen.

Dit blijkt onder meer uit de onderkaak. Bij Mescalerolemur bestaat die in feite uit een linker- en een rechterhelft die bijna maar net niet helemaal, met bij elkaar gegroeid zijn. Dat is een van de kenmerken van lemuren. Bij Mahgarita stevensi, de naast bekende verwant van Mescalerolemur, zijn de twee kaakhelften geheel met elkaar vergroeid, net zoals bij de mensen. Dat is interessant omdat Mahgarita, naar nu wordt aangenomen, geen directe verwantschap heeft met onze voorouders. Dat wijst erop dat het vergroeien van de kaakhelften bij Mahgarita en de menselijke voorouders twee vergelijkbare maar niet evolutionair samenhangende ontwikkelingen waren (convergentie).

Referenties:
  • Kirk, E. Ch. & Williams, B.A., 2011. New adapiform primate of Old World affinities from the Devilís Graveyard Formation of Texas. Journal of Human Evolution (in druk).

Fotoís: University of Texas, Austin, TX (Verenigde Staten van Amerika)


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl