NGV-Geonieuws 10 artikel 120

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Februari 2001, jaargang 3 nr. 1 artikel 120

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 10! Op de huidige pagina is alleen artikel 120 te lezen.

<< Vorig artikel: 119 | Volgend artikel: 121 >>

120 Merkwaardige diepzeeschoorstenen ontdekt
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie ! Klik hier voor alle artikelen over Vulkanologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Onderzoekers aan boord van de onderzoeksonderzeeër Atlantis hebben, tijdens hun onderzoek naar een 3600 m hoge berg op de bodem van de Atlantische Oceaan een gebied ontdekt waar tal van tientallen meters (tot 60 m) hoge schoorstenen staan. De onderzoekers hebben het gebied inmiddels 'Lost City Field' (het gebied van de verloren stad) genoemd. Via de pijpen, die qua vorm een zekere gelijkenis vertonen met stalagmieten, wordt heet water de oceaan in geblazen. Dergelijke onderzeese hydrothermale schoorstenen waren al langer bekend, maar niet van dergelijk formaat.

De structuren bevinden zich op een deel van de aardkorst die slechts zo’n miljoen jaar oud is, en hebben een witte kleur. Dat is opvallend, want de meeste van dergelijke structuren elders staan bekend als 'black smokers' (zwarte rokers), omdat er donkere wolken van zwavel- en ijzerverbindingen worden uitgestoten. Misschien hangt dit samen met de ontstaanswijze, want de pijpen van het Lost City Field zijn volgens Deborah Kelley van de Universiteit van Washington, in tegenstelling tot het merendeel van de onderzeese hydrothermale uitstroomopeningen, niet ontstaan tijdens een onderzeese vulkanische uitbarsting. Opvallend is ook dat het uitgestoten water niet erg heet is. Dat is op zich overigens begrijpelijk, omdat het gebied geen actief vulkanisme kent. Dat maakt het ontstaan van deze uitzonderlijke schoorstenen echter nog moeilijker te verklaren. Susan Humphris, die als geoloog verbonden is aan het Woods Hole Oceanographic Institution oppert de mogelijkheid dat er een zekere verbinding bestaat met de aardmantel; dat zou verklaren waarom er relatief veel carbonaat, silica, methaan en waterstof wordt uitgestoten. Volgens haar zou de vloeistof die via de pijpen naar buiten komt dan ook in wezen niets anders zijn dan zeewater dat in de zeebodem is binnengedrongen en in de diepte door de daar heersende temperatuur is opgewarmd.

Met de uitzonderlijke ontstaanswijze van deze pijpen hangt mogelijk ook het vrijwel levenloze karakter van het gebied samen, al zijn er wel microben op de pijpen aangetroffen. In het algemeen vertonen dergelijke gebieden juist een concentratie van leefgemeenschappen, met diverse soorten schelpdieren, geleedpotigen en andere organismen.

Referenties:
  • Holden, C., 2000. Vent City. Science 290, p.2249


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl