NGV-Geonieuws 183 artikel 1215

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


September 2011, jaargang 13 nr. 9 artikel 1215

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 183! Op de huidige pagina is alleen artikel 1215 te lezen.

<< Vorig artikel: 1214 | Volgend artikel: 1216 >>

1215 PlesiosauriŽrs waren levendbarend
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

PlesiosauriŽrs, de vleesetende mariene reptielen die door wetenschappers voor uitgestorven worden gehouden maar waarvan het omstreden Ďmonster van Loch Nessí volgens sommigen een vertegenwoordiger zou zijn, hadden een aantal uitzonderlijke karakteristieken. Zo komen recente mariene reptielen op land om eieren te leggen, maar er zijn nooit sporen van plesiosauriŽrs op het land gevonden (en evenmin zijn er eieren van deze dieren bekend), hoewel er in de afgelopen twee eeuwen zeer veel fossiele plesiosauriŽrs zijn gevonden. De anatomie van plesiosauriŽrs lijkt bovendien volledig ongeschikt voor een verblijf - ook van korte duur - op het land.


Het fossiel van de zwangere
Polycotylus latippinus.


Het geraamte van het embryo (kleine botjes, onderaan).


Dat raadsel lijkt opgelost met de vondst van het fossiel van een 87 miljoen jaar oude (Laat-Krijt) plesiosauriŽr. Het dier, dat zoín 4,7 m lang was, bevat namelijk het complete beenderstelsel van een jong dat ongeveer anderhalve meter lang was. Omdat plesiosauriŽrs roofdieren waren, ligt het voor de hand om te veronderstellen dat het dier het jong van een andere plesiosauriŽr had verorberd. Gezien het formaat kan dat echter niet het geval zijn geweest; het jong was immers veel te groot om in zijn geheel te worden doorgeslikt, en als het stukje voor stukje zou zijn opgegeten, zouden de botten niet allemaal in precies de goede positie liggen. Ze liggen bovendien niet op de plaats waar de maag van de volwassen plesiosauriŽr verwacht zou worden.

De conclusie van de onderzoekers is dan ook dat het om een embryo gaat dat zich nog in het lichaam van de moeder bevindt. Dat zou betekenen dat de plesiosauriŽrs levendbarend waren. Hoewel het gaat om een volledig nieuwe ontdekking, moet tegelijk worden vastgesteld dat het niet wereldschokkend is: van ichthyosauriŽrs was al langer bekend dat ze levendbarend waren.

Een verschil met de ichthyosauriŽrs, en dat is wel verrassend, is echter dat het bij de plesiosauriŽr om een enkel, groot embryo gaat, terwijl ichthyosauriŽrs een groot aantal kleine nakomelingen baarden. In dit opzicht lijken de plesiosauriŽrs dus meer verwant met mariene zoogdieren zoals walvissen en dolfijnen. Dat doet gelijk de vraag rijzen of de jonge plesiosauriŽrs, net als jonge walvissen en dolfijnen, geruime tijd bij hun moeder bleven, en dat er dus sprake was van een sociale structuur. Bij de mariene zoogdieren gaat het bovendien vaak om grote groepen die een soort familie vormen, en ook dat zou bij plesiosauriŽrs het geval kunnen zijn geweest.

Al met al maakt dit de plesiosauriŽrs nog uitzonderlijker dan ze al waren. Andere bijzonderheden zijn bijvoorbeeld de twee paar vinnen die ze, als enige groep vertebraten, gebruikten voor de voortbeweging. Hun torpedovorm, die hen, samen met hun bijzondere vinnen, in staat moet hebben gesteld om met grote snelheid in zee te jagen, is ook uitzonderlijk binnen de reptielen.

PlesiosauriŽrs hadden bijna allemaal een zeer lange nek. De nek van het dier met het embryo (Polycotylus latippinus gedoopt) was echter relatief kort. Dat komt echter vaker voor bij plesiosauriŽrs aan het einde van hun evolutie (ze stierven, net als de dinosauriŽrs, uit op de K/T-grens).


Zo vond de geboorte van plesiosauriŽrs
waarschijnlijk plaats (illustratie S. Abramowicz).


Mede-onderzoeker Luis Chiappe.


Referenties:
  • OíKeefe, F.R. & Chiappe, L.M., 2011. Viviparity and K selected life history in a Mesozoic marine plesiosaur (Reptilia, Sauropterygia). Science 333, p. 870 873.

Fotoís: Natural History Museum, Los Angeles, CA (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl