NGV-Geonieuws 183 artikel 1217

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


September 2011, jaargang 13 nr. 9 artikel 1217

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 183! Op de huidige pagina is alleen artikel 1217 te lezen.

<< Vorig artikel: 1216 | Volgend artikel: 1218 >>

1217 Devonische vis was gevaarlijke rover
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

In het Devoon was het land nog maar zeer schaars door planten begroeid, en voor het eerst begonnen bepaalde dieren (zoals Tiktalik) kleine uitstapjes op het land te maken. Het leven in zee en in continentale wateren zoals rivieren en meren was echter al ver ontwikkeld, en schrikwekkende jagers zaten daar hun prooi achterna, of wachtten verscholen af totdat er een prooi langs kwam zwemmen. In Oost-Europa was dat bijv. de roofvis Laccognathus.


De brede schedel van Laccognathus embryi
(foto Ted Daeschler, ANSP; tekening K. Monoyios).


Reconstructie van Laccognathus
in zijn veronderstelde leefomgeving.


Dat Oost-Europa en het noorden van Amerika gedurende het Devoon met elkaar waren verbonden blijkt uit de vondst van een nieuwe soort van dit geslacht, Laccognathus embryi. Het fossiel werd namelijk gevonden op Ellesmere Island (ten noorden van het vasteland van Canada) in gesteenten van 375 miljoen jaar oud. Het gaat om een geslacht dat bij de kwastvinnige vissen (Sarcopterygii) wordt ingedeeld. Zijn meest nauwe recente verwanten zijn de longvissen. Laccognathus embryi, die in subtropische rivieren of meren rondzwom, was zon 1,75 m lang, had een brede kop met sterke kaken en lange, scherpe tanden. Waarschijnlijk wachtte hij, rustend op de bodem, een mogelijk prooi af om die vervolgens met een enkele beet te doden. Ook voor mensen zou het waarschijnlijk een gevaarlijk dier zijn geweest!

De merkwaardige soortnaam, embryi, zou verwarring kunnen scheppen omdat die de gedachte aan een embryo wekt. Niets is echter minder waar: de gevonden fossiele schedel is flink uit de kluiten gewassen. De soortnaam is gegeven ter ere van Dr. Ashton Embry, een Canadees geoloog die ter plaatse veel werk heeft gedaan.


Onderzoekers Jason Downs en Ted Daeschler
(foto Frederick Mullison, ANSP).

Referenties:
  • Downs, J.P., Daeschler, E.B., Jenkins Jr., F.A. & Shubin, N.H., 2011. A new species of Laccognathus (Sarcopterygii, Porolepiformes) from the Devonian of Ellesmere Island, Nunavut, Canada. Journal of Vertebrate Paleontology 31, p. 981-996.

Illustraties: Academy of Natural Sciences (ANSP), Philadelphia, PA (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl