NGV-Geonieuws 184 artikel 1226

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Oktober 2011, jaargang 13 nr. 10 artikel 1226

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 184! Op de huidige pagina is alleen artikel 1226 te lezen.

<< Vorig artikel: 1225 | Volgend artikel: 1227 >>

1226 Veren, klauwen en een zere poot
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Hoewel er wereldwijd enorme aantallen sauriŽrs worden gevonden, blijven sommige vondsten onderwerp van discussies. Dat geldt onder meer voor de kleine (soms maar 100 gram wegende), gevederde,vogelachtige troodontide therapoden in Noord-Amerika. Het gaat om dieren die verwant zijn met de bekende Velociraptor; ze zijn vooral bekend omdat ze aan hun poten een grote, gebogen klauw hadden. De functie van die klauwen van de Noord-Amerikaanse Ďraptorsí is nooit erg duidelijk geworden omdat deze fossielen vrij zeldzaam zijn en meestal onvolledig (sommige onderzoekers menen dat ze er prooidieren mee opgroeven, zie Geonieuws 1050).

Troodontide therapoden vormen de groep waaruit de vogels zijn voortgekomen. Ze worden beschouwd als de sauriŽrs met de best ontwikkelde hersenen. Ze hadden al veel met vogels gemeen, o.a. in de vorm van de nesten waarin ze hun eieren legden (zie Geonieuws 997). Vertegenwoordigers zijn vrijwel uitsluitend bekend uit AziŽ; in Noord-Amerika waren tot dusver slechts twee exemplaren gevonden, en daarvan was zelfs niet eens volstrekt duidelijk dat ze tot deze groep behoorden. In het Grand Staircase-Escalante National Monument in het zuiden van de staat Utah werd in 2008 een nieuw exemplaar ontdekt in de Kaiparowits-Formatie, waarvan de ouderdom Laat-Krijt is. Dit exemplaar is nu beschreven. Het gaat om een nieuwe soort, Talos sampsoni. De gevonden resten zijn zeer onvolledig, maar het is zeker dat het om een troodontide therapode gaat; zelfs bleek het mogelijk om, mede op basis van wat bekend is van verwante soorten, het lichaamsgewicht te schatten : 38 kg.


Enkele wervels van Talos sampsoni.


Doorsnede door het kuitbeen bovenaan (links)
en in het midden (rechts).


Het bijzondere aan het gevonden exemplaar is de linkerachterpoot: de teen met de grote klauw is gedeformeerd: hij moet gebroken zijn geweest of een roofdier moet er (bij leven) zijn tanden in hebben gezet. Omdat dergelijke gebreken soms informatie opleveren over het gebruik van een ledemaat, hebben de onderzoekers alle gevonden botten met hoge-resolutie tomografie gescand. Daaruit kwam onder meer naar voren dat de verwonding een infectie tot gevolg had. Een dino met een zere poot, dus.

Het gebroken bot blijkt enkele malen op iets verschillende wijze te zijn geheeld. Daaruit concluderen de onderzoekers dat het weken tot maanden geduurd moet hebben voordat het bot weer tot een stevig geheel was vergroeid.


Reconstructie van het skelet op basis
van de gevonden (roodgekleurde) botten.

Referenties:
  • Zanno, L.E., Varricchio, D.J., OíConnor, P.M., Titus, A.L. & Knell, M.J., 2011. A new troodontid therapod, Talos sampsoni gen. et sp. nov., from the Upper Cretaceous western Interior Basin of North America. PloS ONE 6 (9): e24487, doi:10.1371/journal.pone.0024487.

Fotoís: Public Library of Science.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl