NGV-Geonieuws 184 artikel 1230

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Oktober 2011, jaargang 13 nr. 10 artikel 1230

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 184! Op de huidige pagina is alleen artikel 1230 te lezen.

<< Vorig artikel: 1229 | Volgend artikel: 1231 >>

1230 Monsterachtig grote aardverschuiving op Tenerife
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Geomorfologie ! Klik hier voor alle artikelen over Vulkanologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Enkele jaren geleden ging het gerucht dat er een wereldwijde ramp dreigde doordat een deel van de vulkaan de Teide op Tenerife voor een deel in de Atlantische Oceaan zou afglijden. Daarbij zou een tsunami ontstaan met zulke hoge golven dat zelfs New York erdoor zou worden weggespoeld. Het bleek een verhaaltje-aap, maar dat betekent uiteraard niet dat dergelijke rampen niet kunnen voorkomen.

En juist op Tenerife blijkt, in het geologisch niet eens zo verre verleden, een dergelijk proces inderdaad te hebben plaatsgevonden. Er trad namelijk 730.000 jaar geleden (de datering berust op analyse van radioactieve mineralen) een enorme afglijding op aan de zuidoostelijke kant van het eiland na een ongewoon sterke uitbarsting van de vulkaan. Restanten van deze aardverschuiving zijn nu aangetroffen in enkele van de diepe kloven en dalen die in het woestijnachtige deel van Tenerife voorkomen. Het materiaal dat deel uitmaakte van die verschuiving volgde, minstens voor een deel, deze dalen en lieten daar materiaal achter. Een blok met een diameter van ongeveer 15 m geeft aan met wat voor enorme kracht de verschuiving plaatsvond.


Satellietopname van Tenerife, met de
vulkaan Teide in het centrale deel.

Het meegevoerde materiaal bevat ook snel gestolde lava, die moet zijn meegenomen nadat het bij de vulkaanuitbarsting stroomde over het pakket dat daarna begon af te glijden. Deze lavabrokken wijzen erop dat de afschuiving direct samenhing met de vulkanische uitbarsting. De onderzoekers zijn van mening dat zich plaatselijk een steeds grotere hoeveelheid magma ophoopte in de kraterpijp, waardoor de druk steeds verder opliep, totdat aan de zuidoost kant de wand van de vulkaan werd weggedrukt en het materiaal kon ontsnappen. Dat materiaal volgde de dalen op de vulkaanhelling, verloor snelheid waar de helling minder werd, en liet daar materiaal achter. Het grootste deel van de afglijding is echter waarschijnlijk in zee verdwenen. Dat is met de meeste grote afglijdingen langs vulkanen op eilanden het geval, en daarom is de vondst van restanten op het land een bijzonder buitenkansje om dergelijke pakketten te bestuderen.

Het materiaal blijkt de dalen deels te hebben overstroomd, met als gevolg dat het gebied na de afglijding een chaotisch beeld moet hebben vertoond, met ruggen van afgegleden materiaal waarachter zich op den duur meren vormden. De verandering van het relief op het eiland moet de loop van later uitvloeiend lava voor honderdduizenden jaren hebben beďnvloed.


Een enorm blok van ca. 15 m
in doorsnede maakt deel uit van
het afgegleden pakket.

Referenties:
  • Dávila-Harris, P., Branney, M.J. & Storey, M., 2011. Large eruption-triggered ocean-island landslide at Tenerife: onshore record and long-term effects on hazardous pyroclastic dispersal. Geology 39, p. 951-954.

Foto’s: satellietopname: NASA; ontsluiting: Paklo Dávila-Harris.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl