NGV-Geonieuws 185 artikel 1233

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


November 2011, jaargang 13 nr. 11 artikel 1233

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 185! Op de huidige pagina is alleen artikel 1233 te lezen.

<< Vorig artikel: 1232 | Volgend artikel: 1234 >>

1233 Sommige dino’s waren trekdieren
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Uit de tanden van Camarasaurus, een 15 meter grote, plantenetende dino (behorend tot de sauropoden) is voor het eerst komen vast te staan dat deze reusachtige dieren jaarlijks grote trektochten ondernamen.Dat ze rondzwierven, werd al eerder aangenomen, want de hoeveelheden planten die ze verorberden (geschat wordt dat ze zo’n 450 kg per dag aten) waren zo groot dat het onwaarschijnlijk lijkt dat ze lang op dezelfde plaats konden blijven: hun voedsel raakte gewoonweg op. Dat ze, net als de grote planteneters in Oost Afrika, ieder jaar wegtrokken om later in weer naar (ongeveer) hun oude gebied terug te keren, werd minder algemeen aangenomen.

Het blijkt nu dat de jaarlijkse trektocht bij Camarasaurus over honderden kilometers ging. Een dergelijke grote afstand blijkt uit de samenstelling van het glazuur op de tanden. Dat glazuur is onderzocht op basis van 32 tanden die afkomstig waren van diverse exemplaren van deze dinosoort. Alle tanden zijn afkomstig uit het Morrison-Bekken in de Amerikaanse staten Wyoming en Utah, en dateren uit het Laat-Jura (160-145 miljoen jaar). Van het glazuur werd de verhouding gemeten tussen de zuurstofisotopen O-16 en O-18. Die verhouding hangt bij vertebraten af van de verhouding tussen deze twee isotopen in het drinkwater, en die verhouding hangt weer samen met de verhouding in de afzettingsgesteenten ter plaatse.


Enkele van de onderzochte tanden.


De schedel van Camarasaurus
(foto S. Cunningham/Alamy).


Uit het onderzoek bleek dat de verhouding in de tanden niet in overeenstemming was met die uit de afzettingsgesteenten: er was vaak een tekort aan O-18. Dat betekent dat de dieren elders water hadden gedronken, en dat elders moest op grotere hoogte zijn geweest (de zwaardere isotoop O-18 komt in hoge gebieden iets minder voor dan in laaggelegen gebieden omdat die bij regen uit opstijgende en afkoelende wolken in iets grotere hoeveelheid uitregent dan van het lichtere isotoop O-16). De dichtstbijzijnde hogere gebieden lagen zo’n 300 km ver, en daar moesten de dieren dus zijn geweest.

Deze redenering lijkt misschien vergezocht, maar daarom hebben de onderzoekers ook enkele tanden van een enkel exemplaar van Camarasaurus onderzocht, waarbij het glazuur laagje voor laagje werd geanalyseerd. Het jongste glazuur bleek op een hoge locatie te wijzen, het oudste op een laaggelegen gebied. Dit betekent dat het dier uit het laaggelegen bekken naar de hooglanden vertrok toen zijn tanden groeiden. Maar hij werd gevonden in het laaggelegen gebied, en moet dus daarheen weer uit het hoogland zijn teruggekeerd. De onderzoekers zien als enige logische verklaring voor de verandering van leefgebied een seizoensgebonden trek. Een van de redenen daarvoor is dat het laaggelegen gebied waar ze een deel van het jaar leefden ieder jaar een droge periode meemaakte, waardoor water en planten schaars werden. In de hoger gelegen gebieden zouden ze dieren gemakkelijker aan water en voedsel kunnen komen.

De onderzoekers hopen door nieuw, vergelijkbaar onderzoek bij andere dinosoorten uit hetzelfde bekken te kunnen vaststellen of alle dino’s in het gebied dergelijke trektochten maakten, om dat het alleen om bepaalde soorten ging.


Een skelet van Camarasaurus.

Referenties:
  • Fricke, H.C., Hencecroth, J. & Hoerner, M.E., 2011. Lowland-upland migration of sauropod dinosaurs during the Late Jurassic epoch. Nature, doi:10.1038/nature10570.

Foto’s schedel en tanden: Nature.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl