NGV-Geonieuws 185 artikel 1237

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


November 2011, jaargang 13 nr. 11 artikel 1237

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 185! Op de huidige pagina is alleen artikel 1237 te lezen.

<< Vorig artikel: 1236 | Volgend artikel: 1238 >>

1237 Droogteperiodes zijn van alle tijden
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Dateringen ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

auteur: Het is in Geonieuws al vaker opgemerkt: we hebben geen recht op een stabiel klimaat: door de tijd heen zijn veranderingen van het klimaat opgetreden, soms abrupt, soms geleidelijk; soms catastrofaal, soms met nauwelijks enige invloed; soms wereldwijd, soms alleen regionaal of zelfs locaal. Voor het verre geologische verleden zijn alleen de grootste, heftigste en langdurigste klimaatfluctuaties te reconstrueren, maar voor het Holoceen, en zeker voor de laatste paar duizend jaar kan dat in groot detail, vooral omdat er zoveel gegevens (nog) bewaard zijn gebleven, onder meer in de vorm van stuifmeel, pollen en groeiringen. Die gegevens wijzen er ook op dat wisselingen van het klimaat niet wereldwijd hoeven te zijn, en evenmin dat ze gerelateerd hoeven te zijn aan temperatuurfluctuaties.


Geen levend wezen op aarde kan ouder
worden dan de naaldenden (Pinus aristata)
(foto Cody Routson).


Voor het onderzoek werden met een boortje
potloodvormige monsters uit de naaldenden gebruikt
(foto Daniel Griffin /Lab. Of Tree-Ring Research).


Zo was al bekend dat in het zuidwesten van de Verenigde Staten gedurende de tijd die in West-Europa de Middeleeuwen vormde (ca. 800-1300) een periode van grote droogte optrad Dat blijken er nu twee te zijn geweest, één in het midden van de 12e eeuw en een tweede aan het eind van de 13e eeuw. De eerste duurde bijna 50 jaar, de tweede mogelijk bijna 100 jaar. In West-Europa kennen we trouwens ook dergelijke droogte periodes, maar die vonden niet tegelijk plaats, wat opnieuw een aanwijzing is dat een ‘wereldklimaat’ een menselijke ‘uitvinding’ is waaraan de natuur geen enkele boodschap heeft.

De ontwikkeling die in de Middeleeuwen plaatsvond in het San Juan-gebergte (zuidelijk Colorado) had grote consequenties voor de stroomgebieden van de San Juan Rivier en de Rio Grande die in het gebergte ontspringen. Omdat de San Juan Rivier uitmondt in de Coloradorivier, werd ook het benedenstrooms gelegen stroomgebied van die rivier beïnvloed. Een en andere is onderzocht op basis van de boomringen van de naaldenden (Pinus aristata), die in Amerika bekend staat als de bristlecone pine. Die bomen kunnen vele honderden jaren oud worden (er zijn zelfs exemplaren van 4000 jaar oud), en ze kunnen langdurig zeer droge omstandigheden overleven; hun boomringen vormen dus een waardevol archief.


De breedte van de groeiringen geeft informatie
over de levensomstandigheden van de boom
(foto Daniel Griffin /Lab. Of Tree-Ring Research).


Onderzoeksleider Cody Routson in een naaldenden
(foto Mark Losleben (Lab. Of Tree-Ring Research).


Voor het gebied van het San Juan-gebergte konden de onderzoekers zo een ononderbroken tijdspanne van 2200 jaar analyseren. Daarnaast bleek dat ook de vier eeuwen (!) na het begin van onze jaartelling zeer droog waren, met een extreme droogte gedurende de tweede eeuw. Uit het onderzoek blijkt zo niet alleen dat droogteperiodes goed zijn vast te stellen met boomringonderzoek, maar ook dat de grote droogteperiodes onregelmatig optraden, een sterk uiteenlopende duur hadden, en dat ze vaak regionaal beperkt waren.


De resultaten van het onderzoek:
de verticale balken geven droogteperiodes aan.

Referenties:
  • Routson,C.C., Woodhouse, C.A. & Overpeck, J.T., 2011. Second century megadrought in the Rio Grande headwaters, Colorado: How unusual was medieval drought? Geophysical Research Letters 38, doi:10.1029/2011GL050015, 5 pp.

Grafiek welwillend ter beschikking gesteld door Cody Routson, University of Arizona, Tucson, AZ (Verenigde Staten van Amerika); foto’s: Cody Routson en Universiteit van Arizona.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl