NGV-Geonieuws 185 artikel 1240

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


November 2011, jaargang 13 nr. 11 artikel 1240

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 185! Op de huidige pagina is alleen artikel 1240 te lezen.

<< Vorig artikel: 1239 | Volgend artikel: 1241 >>

1240 Inslag lijkt toch niet enige oorzaak van uitsterven dino’s
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen ! Klik hier voor alle artikelen over Vulkanologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Al jaren woedt er een heftige strijd over de oorzaak van de massa-uitsterving op de grens tussen Krijt en Tertiair. Veel geologen (onder andere Jan Smit, Vrije Universiteit) wijzen de inslag van een asteroïde (die de Chicxulub inslagkrater veroorzaakte) als hoofdschuldige aan, maar anderen (aangevoerd door Gerta Keller, Princeton University) menen dat die inslag lang niet alle verschijnselen kan verklaren. Deze groep heeft steeds gewezen op de uitvloeiing van grote hoeveelheden basalt die in dezelfde periode plaats vond en die bekend staan als de ‘Deccan traps’ die een groot deel van India bedekken (zie Geonieuws 918 en 927).

Nieuw onderzoek - inderdaad, door onder meer Gerta Keller - lijkt nu overtuigende aanwijzingen op te leveren dat een grote inslag een toch wat te gemakkelijke verklaring is. In hun nieuwe verklaring spelen - opnieuw - de Deccan traps de hoofdrol, maar zouden ook andere meteorietinslagen een rol spelen, en is de ‘grote inslag’ slechts een mede-oorzaak. Deze conclusie stoelt op analyse van de ontwikkeling van foraminiferen omstreeks de K/T-grens, de datering van de basaltuitvloeiingen van de Deccan traps, en veldwaarnemingen die, in de omgeving van die basaltpakketten, zouden wijzen op de inslag van diverse meteorieten.


De dikke basaltpakketten (Deccan traps)
bij Mahabaleshwar.


De drie fases waarin de Deccan traps werden
gevormd. De grootste uitvloeiingen vonden net
voor tot op de K/T-grens plaats.


Radiometrische dateringen van de lava’s geven aan dat er drie fases zijn te onderscheiden, en wel op ca. 2,5 miljoen jaar voor de K/T-grens, op die grens (al kort daarvoor beginnend) en zo’n 300.000 jaar na die grens. De middelste fase is veruit de grootste. Al na de eerste fase van lava vorming werd het leefmilieu slechter, waarschijnlijk door de uitstoot van veel CO2 en zwavelverbindingen. De tot dan toe veelal grote foraminiferen hadden daaronder te lijden en werden kleiner. De grote, middelste fase vormde de nekslag, en in de korte tijd sinds het begin van deze fase tot aan de K/T-grens namen de foraminiferen verder in grootte af, totdat ze allemaal, op 7 of 8 soorten na verdwenen; de soorten die overbleven waren allemaal relatief klein. Deze ontwikkeling kan uiteraard niet worden verklaard door een enkele grote inslag.

De argumenten die de onderzoekers aanreiken voor het vrijwel gelijktijdig met de K/T-grens inslaan van een serie meteorieten in het Indiase onderzoeksgebied, vind ik veel minder sterk: ze wijzen op een iridiumlaagje, maar geven niet duidelijk aan waarom dat niet zou kunnen samenhangen met de ‘grote inslag’. Niettemin: hun argumenten op basis van de ontwikkelingen van de foraminiferen zijn zeer sterk. Echter, deze nieuwe argumenten zullen geen einde maken aan de discussies omtrent de oorzaak van de massa-uitsterving, eerder opnieuw aanwakkeren. Nu zijn Jan Smit en zijn aanhangers weer aan zet.


De talrijke grote foraminiferensoorten
van het eind-Krijt werden na de bazaltuitvloeiingen
vervangen door slechts enkele, veel kleinere soorten.


De Deccan traps zijn in een groot deel van
India terug te vinden.


Referenties:
  • Gertsch, B., Keller, G., Adatte, T., Garg, R., Prasad, V., Berner, Z. & Fleitmann, D., 2011. Environmental effects of Deccan volcanism across the Cretaceous-Tertiary transition in Meghalaya, India. Earth and Planetary Science Letters 310, p. 272-285.

Foto’s: Gerta Keller.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl