NGV-Geonieuws 191 artikel 1260

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Mei 2012, jaargang 14 nr. 5 artikel 1260

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 191! Op de huidige pagina is alleen artikel 1260 te lezen.

<< Vorig artikel: 1259 | Volgend artikel: 1261 >>

1260 Toestand Caraïbisch koraal verslechterde al voor klimaatverandering
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Goed nieuws en slecht nieuws met betrekking tot koraal. Laten we maar eens met het goede nieuws beginnen. De verslechtering van de toestand van koraal in grote delen van de wereld lijkt - althans in het Caraïbisch gebied - geen gevolg van de huidige klimaatverandering. Die verslechtering blijkt namelijk al duidelijk voor de klimaatverandering te zijn ingezet. En er is nog meer goed nieuws: het lijkt erop dat betrekkelijk simpele maatregelen een verdere verslechtering van de toestand kunnen voorkomen.

De alarmerende afname van koraalriffen sinds de tachtiger jaren van de vorige eeuw, die zich uit in ziektes van het koraal die onder meer leiden tot het ‘verbleken’ (coral bleaching) ervan, zijn tot nu toe gewoonlijk toegeschreven aan de opwarming van het zeewater die het gevolg is van de opwarming van de aarde in de laatste decennia. Dat verband is overigens door anderen betwist (ikzelf deed dat al met een commentaar in Nature in 1999), onder meer op basis van het feit dat er in het geologisch nabije verleden (het Eemien, de warme tijd tussen de laatste ijstijd en de ijstijd waarin ook Nederland door ijs werd bedekt) hogere temperaturen heersten dan nu, en dat die niet lijken te hebben geleid tot een vergelijkbare verslechtering van het koraal.


Het koraal Acropora cervicornis
domineerde het rif lang. Door zijn
snelle groei vormde het een soort oerwoud.
Nu nemen hun aantal en grootte af.


De oester Dendrostrea frons,
vastgehecht aan het koraal Acropora cervicornis.


Dat de stijging van de temperatuur van het zeewater inderdaad niet de schuld kan zijn, blijkt nu uit onderzoek van koraalriffen in het Panamese deel van het Caraïbisch gebied. Daarbij werd voor het eerst een vorm van ‘stratigrafisch onderzoek’ toegepast, en wel door een soort kuilen in een afgestorven deel van het koraal te maken, en de ontwikkeling van het koraal uit de verticale opbouw van het koraal te reconstrueren. Uit die ‘stratigrafie’ blijkt dat het koraal begon te verslechteren in het begin van de vorige eeuw (plaatselijk zelfs al rond 1800), toen er nog geen sprake was van een stijgende watertemperatuur. Die verslechtering uitte zich onder meer in een afname van het eerder dominante koraal Acropora cervicornis en van mollusken zoals de oester Dendrostrea frons. Om dat vast te stellen werd uit de kuilen en van andere plaatsen meer dan een ton koraalmateriaal ‘opgevist’, evenals tienduizenden schelpen.


Onderzoekleidster Katie Cramer tijdens
het verzamelen van koraal en schelpen.


Het maken van een kuil in afgestorven rif voor onderzoek van de rifopbouw.


Dat de klimaatverandering geen rol heeft gespeeld, is uiteraard goed nieuws. Maar dat is op zichzelf geen reden om verder door te gaan zoals nu gebeurt: de verslechtering van het koraal blijkt namelijk wel een gevolg van menselijke activiteit. Eén daarvan is overbevissing, maar de negatieve gevolgen daarvan (door verstoring van het ecologisch evenwicht, en doordat de vissen niet meer talrijk genoeg zijn om de algenbedekking van koralen - die de groei daarvan onmogelijk maakt - tijdig weg te eten) zijn al langer bekend. Door daaraan, via internationale afspraken, een eind te maken, is dus al veel gewonnen.

Er is echter nog een tweede reden waarom het onderzochte koraal steeds verder verslechterde: dat is de voortdurende aanvoer van slib, voedingsstoffen en verontreinigingen, die vooral afkomstig zijn van de ontginning van ‘woeste grond’ (vnl. bos) en van landbouw. Ook daaraan is door overheidsmaatregelen in principe paal en perk te stellen. En zo kunnen de koraalriffen - een van de meest fascinerende milieus op aarde met een elders ongekende biodiversiteit - mogelijk weer herstellen.


De in de kuil gevonden opbouw van het rif.

Referenties:
  • Cramer, K.L., Jackson, J.B.C., Angioletti, Ch.V., Leonard-Pingel, J. & Guilderson, Th.P., 2012. Anthropogenic mortality on coral reefs in Caribbean Panama predates coral disease and bleaching. Ecology Letters, doi:10.1111/j.1461-0248.2012.01768-x.

  • Van Loon, A.J., 1999. Corals resist extinction by global warming. Nature 400, p. 708.

Foto’s: Scripps Institution of Oceanography, San Diego, CA (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl