NGV-Geonieuws 193 artikel 1262

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Augustus 2012, jaargang 14 nr. 8 artikel 1262

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 193! Op de huidige pagina is alleen artikel 1262 te lezen.

<< Vorig artikel: 1261 | Volgend artikel: 1263 >>

1262 Augustus dinomaand (1): Een galgenmaal voor Velociraptor
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Vorig jaar augustus verschenen in Geonieuws 10 sterk uiteenlopende bijdragen over dinoís. Daarin bleek veel interesse te bestaan. Daarom roepen we ook dit jaar augustus maar weer tot dinomaand uit.


Velociraptors waren behendige jagers.

Tot de bekendste vleesetende dinoís behoort, mede dankzij de films over ĎJurassic Parkí, Velociraptor. Dit geslacht was niet groot, maar waarschijnlijk zeer behendig, en er bestaan talrijke aanwijzingen dat hij in kuddes jaagde, onder meer op de grote sauropoden. Maar dergelijke jacht was natuurlijk gevaarlijk: een klap met de staart van een grote sauropode (zoals Brontomerus; zie Geonieuws 1157) kwam harder aan dan een klap van de molenwiek: er zijn berekeningen gemaakt die aangeven dat het uiteinde van de staart van een sauropode enkele malen sneller heen en weer bewogen kon worden dan het geluid!


PterosauriŽrs zoals Pterodactylus waren
zeker geen normale prooi voor Velociraptor.

De strijd om het bestaan was waarschijnlijk hard, en voedsel moet soms schaars zijn geweest. Mogelijk was dat de reden dat Tyranosaurussoms (vooral jonge) soortgenoten at. Nu zijn er aanwijzingen gevonden dat Velociraptor ook niet vies was van een maaltje dat voor hem was klaargelegd in de vorm van een overleden (of mogelijk zwaar gewonde) pterosauriŽr. PterosauriŽrs waren goede, zeer grote en gevaarlijke zwevers/vliegers, en zullen weinig op de grond hebben gebivakkeerd. Daarom zullen ze zeker geen normale prooi voor Velociraptor zijn geweest.

Toch is nu een bot van een pterosauriŽr gevonden in het spijskanaal van een Velociraptor die zoín 75 miljoen jaar geleden in MongoliŽ leefde. Op zichzelf was het doorslikken van het bot al een prestatie van de Velociraptor, gezien zijn eigen (relatief geringe) formaat en de omvang van het bot. Dit betekent dat deze dinoís in staat moeten zijn geweest om relatief grote botten te verwerken, zoals krokodillen dat nu ook kunnen. Maar makkelijk zal het niet gegaan zijn, want de pterosauriŽr was groot: zijn spanwijdte moet 2 m of meer hebben bedragen. En omdat pterosauriŽrs zelf goede jagers waren, lijkt het onwaarschijnlijk dat hij zich zomaar heeft laten opeten. Gewond dus, of (waarschijnlijker) dood.

Het bijzondere fossiel is al in 1994 gevonden, maar pas nu is erover gepubliceerd. Het ingeslikte pterosauriŽrbot is 75 mm lang en bevindt zich in het Velociraptor-skelet op de plaats waar zijn maag moet hebben gezeten. Opvallend is dat het bot nog glad is en in goede conditie verkeert; er zijn geen tekenen dat het is aangetast door maagzuur. Dat wijst erop dat de pterosaurier voor Velociraptor een galgenmaal betekende: hij moet zijn gestorven voordat zijn maagsappen het bot konden aantasten. Maar dat betekent nog niet dat hij zich in zijn hapje heeft verslikt: zijn ribben vertonen namelijk tekenen dat hij gewond was.


Velociraptor jaagde waarschijnlijk op
grote sauropoden zoals Brontomerus, maar
moesten uitkijken voor harde klappen met de staart.

Referenties:
  • Hone, D., Tsuihiji, T., Watabe, M. & Tsogtbaatr, K., 2012. Pterosaurs as a food source for small dromaeosaurs. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology
  • 331/332, p. 27-30.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl