NGV-Geonieuws 193 artikel 1269

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Augustus 2012, jaargang 14 nr. 8 artikel 1269

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 193! Op de huidige pagina is alleen artikel 1269 te lezen.

<< Vorig artikel: 1268 | Volgend artikel: 1270 >>

1269 Augustus dinomaand (8): Een gevederde dino vermomd als eekhoorn
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Dat er gevederde dinosauriërs hebben bestaan, is geen nieuws. Dat die in veel gevallen op vogels leken, ook niet. Maar nu blijkt dat sommige op zoogdieren leken, en wel op een eekhoorn. Dat blijkt uit de vondst (al jaren geleden, maar nu pas openbaar gemaakt) van een zeer jong exemplaar (eigenlijk nog maar een baby) dat vanwege zijn gelijkenis met een eekhoorn - vooral wat betreft zijn staart - de geslachtsnaam Sciurumimus heeft gekregen (Sciurus is een eekhoorn). Zijn soortnaam is alberdoerferi, naar de verzamelaar die het fossiel voor wetenschappelijk onderzoek beschikbaar stelde. Sciurumimus leefde zo’n 150 miljoen jaar geleden (Laat-Jura) en het fossiel werd gevonden in de goed splijtbare Solnhofener Plattenkalke, waaruit inmiddels vele beroemde en goed gepreserveerde fossielen zijn gekomen, onder meer Archaeopteryx.


Het complete skelet van Sciurumimus
albersdoerferi
.


Onder ultraviolet licht wordt de staart
goed zichtbaar.


Sciurumimus is in diverse opzichten uitzonderlijk. Hij behoort tot de theropode dino’s, op twee poten lopende, meestal vleesetende soorten. Veel van deze theropode dino’s blijken veren (soms donsachtige veertjes) te hebben gehad, maar dat geldt alleen voor de coelosauriërs, een groep waarvan de huidige vogels afstammen (en in feite taxonomisch toe behoren), maar waarvan ook Tyrannosaurus rex deel uitmaakte. Sciurumimus is echter geen coelurosauriër maar een megalosauriër, en dus de eerst ontdekte niet-coelurosauriër met veertjes. Omdat Sciurumimus veel meer onderin de dino-stamboom zit dan de coelurosauriërs, is het te verwachten dat ook veel latere dino’s - waarvan we dat (nog?) niet weten - veren hebben gehad. De donsveertjes zijn op het fossiel niet direct goed te herkennen. Onder ultraviolet licht lichten de huid en de veertjes echter op als gekleurde plekken rondom het skelet.


Zelfs de wervels zijn goed geconserveerd.


De schedel met de scherpe tanden.


Het skelet van deze baby-dino is het meest complete van een vleesetende dino dat ooit in Europa is gevonden. Dat het om een baby gaat, is onder meer op te maken uit de grote ogen. Er bestaan al langer aanwijzingen dat vleesetende dino’s hun leefwijze sterk veranderden naarmate ze verder groeiden. De Sciurumimus-baby heeft een gebit dat sterk afwijkt van dat van andere bekende volwassen megalosauriërs. Dat wijst op een verschil in voedsel (wat weer een nieuwe aanwijzing is voor veranderend gedrag tijdens de groei). Uit de sterk puntige tanden voorin zijn kaken is af te leiden dat de baby-dino waarschijnlijk op insecten en andere kleine prooidieren jaagde. Met zijn grootte van 70 cm kon hij natuurlijk geen grote dieren aanvallen. Volwassen megalosauriërs werden wel 7 m groot en konden een gewicht van een ton bereiken. Ze beschouwden waarschijnlijk ook andere dino’s als prooi. Maar zover heeft de Sciurumimus-baby het nooit gebracht.


Reconstructie van een jong van
Sciurumimus (figuur Arkady Rose).


Reconstructie van een volwassen exemplaar
(figuur Viergracht).


Referenties:
  • Rauhut, O.W.M., Foth, Ch., Tischlinger, H. & Norell, M.A., 2012. Exceptionally preserved juvenile megalosauroid theropod dinosaur with filamentous integument from the Jurassic of Germany. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 109, p. 11746-11751.

Foto’s: H. Tischlinger, Jura Museum, Eichstätt (Duitsland)


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl