NGV-Geonieuws 193 artikel 1270

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Augustus 2012, jaargang 14 nr. 8 artikel 1270

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 193! Op de huidige pagina is alleen artikel 1270 te lezen.

<< Vorig artikel: 1269 | Volgend artikel: 1271 >>

1270 Augustus dinomaand (9): Opvallend grootte-record voor gevederde dino’s
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Steeds meer dino’s blijken veren te hebben gehad. Op grond van verwantschappen wordt dat ook voor tal van andere dino’s aangenomen, ook voor grote soorten zoals Tyrannosaurus rex. Daarvoor bestaat echter geen direct bewijs: alle fossiele dino’s waarbij veren (of haarachtige structuren) zijn aangetroffen, zijn betrekkelijk klein. Het grootte-record werd tot nu toe gehouden door Beipaosaurus, een soort die een kleine 40 kg woog. Nu zijn echter drie vrijwel complete skeletten gevonden van een nieuwe grote dinosoort - de lengte moet ongeveer 9 m hebben bedragen en het gewicht moet ongeveer 1400 kg zijn geweest - die ook veren heeft gehad.


De schedel van Yutyrannus.


Enkele staartwervels.


De dino waarom het gaat is Yutyrannus huali (de prachtige gevederde heerser). Hij leefde, net als Beipaosaurus, omstreeks 125 miljoen jaar geleden (Aptien) in de Yixian-Formatie in de provincie Liaoning (waar veel exceptionele dino-fossielen vandaan komen), in het noordoosten van China. Hij wordt door de onderzoekers bij de Tyrannosauroidea ingedeeld. Het grootste (9 m lange) exemplaar dat is gevonden betreft een volwassen dier. De twee andere exemplaren zijn kleiner; omdat sommige stukken van hun wervels nog niet volledig zijn vergroeid, nemen de onderzoekers aan dat het om nog jonge dieren gaat. Het gewicht van deze jonge dieren wordt op ongeveer 500 kg geschat.

Alle drie exemplaren hadden haarachtige veren van minstens 15 cm lang. Bij het volwassen exemplaar zijn ze vooral aan het eind van zijn staart aanwezig. Bij een van de jonge dieren is dat vooral langs de nek en de voorpoten, terwijl ze bij het andere jong vooral bij de heup en de voeten zichtbaar zijn. Waarschijnlijk betekent dit dat de dieren min of meer helemaal met de haarachtige veren bedekt zijn geweest.


Reconstructie van Yutyranus huali (
figuur Brian Choo).


Interpretatie van het uiterlijk van
de kop (figuur Maya Karala).


Bij dergelijk zware dieren kan er geen sprake zijn geweest van een vliegvermogen. De veren (die daartoe ook niet de geschikte vorm hebben) kunnen daarbij dus geen rol hebben gespeeld. Dat doet opnieuw de vraag rijzen waartoe de veren gediend kunnen hebben. Voorlopig gaat men ervan uit dat ze hielpen bij het geven van signalen (bijv. om een partner aan te trekken t.b.v. voortplanting; zie ook Geonieuws 1266), maar niet geheel kan worden uitgesloten dat de veren een isolatielaag vormden die beschermde tegen de kou: de jaarlijks gemiddelde temeratuur destijds ter plaatse bedroeg slechts 10 0C zoals blijkt uit een analyse van de verhouding tussen de diverse zuurstofisotopen in de tanden van Yutyrannus.

Referenties:
  • Xu, X., Wang, K., Zhang, K., Ma, Q., Xing, L., Sullivan, C., Hu, D., Cheng, S. & Wang, S., 2012. A gigantic feathered dinosaur from the Lower Cretaceous of China. Nature 484, p. 92-95.

Foto’s: Xing Xu.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl