NGV-Geonieuws 11 artikel 152

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juni 2001, jaargang 3 nr. 2 artikel 152

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 11! Op de huidige pagina is alleen artikel 152 te lezen.

<< Vorig artikel: 151 | Volgend artikel: 153 >>

152 Vooruitstekende tanden bij dinosaurus uit Madagaskar
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Masiakasaurus knopfleri moet met zijn messcherpe tanden - die vanuit de voorste delen van zowel onder- als bovenkaak vrijwel horizontaal vooruitstaken - een buitenbeentje onder de dinosauriŽrs zijn geweest. Van dit nieuwe geslacht (en dus ook een nieuwe soort) hebben Scott Sampson (van de Universiteit van Utah) en Matthew Carrano en Catharine Forster (beiden van de Universiteit van New York) diverse botten gevonden nabij het dorp Berivotra in het noordwesten van Madagascar. Tot die botten behoren delen van de schedel, waaronder stukken van zowel de boven- als de benedenkaak.

Op basis van de gevonden restanten wordt de nieuwe soort, die leefde tijdens het Maastrichtien (70-65 miljoen jaar geleden), door de onderzoekers toegeschreven aan de familie van de Abelisauroidea, een tamelijk raadselachtig taxon dat bekend is van een beperkt aantal gebieden uit het vroegere supercontinent Gondwana (behalve van Madagascar ook van India en ArgentiniŽ). De soort was ongeveer 1,8 m groot en liep, net als bijv. Tyrannosaurus op relatief zware achterpoten, terwijl de voorpoten veel kleiner waren. Een andere gelijkenis met Tyrannosaurus is dat de nieuw ontdekte soort een roofdier was met een zeer goed ontwikkeld gebit. De bizarre positie van de vier voortanden is onbekend van andere sauriŽrs en zelfs van de hele groep van theropoden. De meer naar achteren geplaatste tanden vertonen wat betreft hun positie en vorm veel meer overeenkomst met die van de andere theropoden, maar de mate van differentiatie binnen het gebit is veel sterker dan bij de andere soorten uit deze groep.

Bijna horizontaal vooruitstekende voortanden zijn in de huidige fauna bekend van sommige buideldieren, meestal insecteneters; ze gebruiken hun voortanden voor het vangen van hun prooi door met hun bek als een soort bulldozer over de grond te schuiven. Het is op grond van de nu gedane vondsten niet vast te stellen of ook Masiakasaurus op deze wijze aan zijn prooi kwam, en of hij die op gelijke wijze ving. Dat zou een volstrekt andere wijze van jagen - en van het dieet - betekenen dan tot nu toe van andere dinosauriŽrs bekend is.

De nieuwe soort heeft, behalve met de Abelosauroidea, ook enige kenmerken gemeen met de soort Noasaurus leali, die in het Laat-Krijt in ArgentiniŽ leefde. De auteurs sluiten dan ook niet volledig uit dat het niet gaat om een geslacht van de Abelisauroidea, maar dat het een soort is die tot de Noasauridae gerekend moet worden; dat taxon zou dan een grotere geografische verspreiding hebben gehad dan tot nu toe bekend was.

Opvallend is de naam die de auteurs aan de soort hebben gegeven (de geslachtsnaam is samengesteld uit 'masiaka' - het Malagasische woord voor 'nijdig' - en uit 'saurus' - het Griekse woord voor 'hagedis'): de naam 'knopfleri' is afgeleid van Mark Knopfler, een lid van de groep Dire Strait, die volgens de auteur veel leden van de expeditie had geÔnspireerd.

Referenties:
  • Sampson, S.D., Carrano, M.T. & Forster, C.A., 2001. A bizarre predatory dinosaur from the Late Cretaceous of Madagascar. Nature 409, p. 504-506.

N.B.: een iets afwijkende versie van dit bericht werd onder de titel 'DinosauriŽr uit Madagascar had opvallend gebit' geplaatst in de bijlage 'Wetenschap & Onderwijs' van NRC Handelsblad (4 februari 2001).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl