NGV-Geonieuws 11 artikel 153

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juni 2001, jaargang 3 nr. 2 artikel 153

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 11! Op de huidige pagina is alleen artikel 153 te lezen.

<< Vorig artikel: 152 | Volgend artikel: 154 >>

153 Ook in Midden-Holoceen trok ijsshelf rond Antarctica zich terug
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Glaciologie ! Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Dat de temperatuur in de twintigste eeuw wereldwijd is gestegen, staat vast. Die temperatuurstijging heeft zich ook op Antarctica doen voelen, met als gevolg dat de ijsshelf (het ijsgebied rondom Antarctica dat het gevolg is van gletsjerijs dat vanaf het continent de zee in 'stroomt' op diverse plaatsen) op diverse plaatsen in omvang is afgenomen. Deze afsmelting wordt door sommigen beschouwd als een voorbode van de afsmelting van veel grotere hoeveelheden landijs op Antarctica, waardoor de zeespiegel zou gaan rijzen. De opwarming die ook bij Antarctica plaatsvindt wordt daarbij vaak toegeschreven aan menselijke activiteit.

Onderzoek van twee medewerkers van de British Antarctic Survey, Carol Pudsey en Jeffrey Evens, wijst echter uit dat de relatie met menselijke activiteit niet vanzelfsprekend is. Ze onderzochten sedimenten die met boorkernen werden opgehaald uit het Prince Gustav Kanaal, een gebied dat afwisselend met ijs bedekt was (dus deel uitmaakte van de ijsshelf), en (als het ijs zich had teruggetrokken) open water was. In dat laatste geval konden ijsbergen, afgebroken van de ijsshelf, met de stroom meedrijven en het Price Gustav Kanaal passeren. Omdat bij het transport van een ijsberg door de zee altijd ijs afsmelt, en omdat dat ijs stenen en gruis bevat die tijdens het transport over het continent in het ijs zijn opgenomen, laat zo'n drijvende ijsberg op de bodem van de zee een 'spoor' na in de vorm van stenen en gruis die - na het smelten van ijs - in zee terecht zijn gekomen en daar zijn bezonken. Als de ijsbergen van allerlei verschillende plaatsen afkomstig zijn, geeft dat uiteraard een veel gevarieerdere steneninhoud dan wanneer het ijs van een ijsshelf afsmelt (alleen stenen van 'locale' herkomst).

De onderzoekers vonden 'gevarieerde' sporen voor de periode van 5000-2000 jaar geleden (Midden-Holoceen), wat betekent dat het Prince Gustav Kanaal toen open was, dus dat het ijs zich had teruggetrokken, en dus dat de temperatuur toen relatief hoog was. Voor en na voornoemde periode bleef het kanaal kennelijk gesloten, en moet de ijsshelf zich dus relatief ver hebben uitgestrekt dankzij een lagere temperatuur.

Pas in de twintigste eeuw trok het ijs zich weer terug. Dat kan een gevolg zijn van opwarming door menselijke activiteit, maar dat hoeft dus niet, stellen de onderzoekers met nadruk, want in de periode van 5000-2000 jaar geleden was de wereldbevolking zo klein en het gebruik van brandstoffen (hout) zo minimaal dat daarvan geen invloed op het klimaat kan zijn uitgegaan.

Referenties:
  • Pudsey, C.J. & Evans, J., 2001. First survey of sub-ice shelf sediments reveals mid-Holocene ice shelf retreat. Geology 29, p. 787-790.


Copyright NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl