NGV-Geonieuws 11 artikel 155

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juni 2001, jaargang 3 nr. 2 artikel 155

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 11! Op de huidige pagina is alleen artikel 155 te lezen.

<< Vorig artikel: 154 | Volgend artikel: 156 >>

155 Griekenland leed 4,2 miljoen jaar geleden onder strenge winter
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Uit tal van paleoklimatologische onderzoeken hebben we inmiddels een aardig nauwkeurig beeld weten te krijgen van de temperatuurfluctuaties in het geologische verleden. De verfijning die door steeds nauwkeuriger onderzoeksmethoden - en door het ontdekken van steeds meer typen gegevens - mogelijk is, leidt er nu zelfs toe dat er buitengewoon kortstondige fluctuaties kunnen worden vastgesteld. Je zou in die gevallen eigenlijk beter van paleometeorologische dan van paleoklimatologische reconstructies kunnen spreken.

Zo heeft een team onderzoekers van de Universiteit van Utrecht vastgesteld dat er 4.205.000 jaar geleden (het kan 10.000 jaar verschillen) een extreem koude winter moet zijn opgetreden in noordelijk Griekenland. Ze leiden dat af uit de Formatie van Ptolemais, een in zoetwater gevormd pakket waarin vrijwel uitsluitend een afwisseling van bruinkool- en mergellagen optreedt. Er komt echter 1 kleirijke laag in het pakket voor. Niet alleen wijkt deze laag af wat betreft zijn lithologie, maar hij doet dat ook ten aanzien van zijn fossielinhoud. Alleen in deze laag komen namelijk cysten voor van zoetwater-dinoflagellaten (een groep microorganismen); ze behoren tot de soorten Spiniferites cruciformis en Gonyaulax apiculata. Deze soorten zijn karakteristiek voor veel kouder oppervlakte water dan in de desbetreffende tijd (het begin van het Plioceen) op deze geografische breedte gewoonlijk voorkwam (in Noord-Griekenland was destijds sprake van een warm, vochtig klimaat).

Door een aantal sedimentologische, micropaleontologische, palynologische en geochemische karakteristieken te combineren, konden de onderzoekers onomstotelijk aantonen dat de laag met dinoflagellaten was afgezet in een ondiep meer. Tevens wijzen de gegevens uit dat zowel net onder als net boven de laag afzettingen voorkomen die op minder lage temperaturen wijzen. Op grond daarvan menen de onderzoekers dat de laag geen gevolg kan zijn van een echte klimaatfluctuatie, maar dat het moet gaan om een uitzonderlijke gebeurtenis, waarschijnlijk een extreem koude winter waarin dinoflagellaten die anders meer noordelijk leefden kans hebben gezien om verder naar het zuiden door te dringen.

Referenties:
  • Kloosterboer-van Hoeve, M.L., Steenbrink, J. & Brinkhuis, H., 2001. A short-term cooling event, 4.205 million years ago, in the Ptolemais Basin, northern Greece. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 173, p. 61-73.


Copyright NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl