NGV-Geonieuws 17 artikel 193

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Maart 2002, jaargang 4 nr. 5 artikel 193

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 17! Op de huidige pagina is alleen artikel 193 te lezen.

<< Vorig artikel: 192 | Volgend artikel: 194 >>

193 Aardverschuiving hielp handje bij isolatie van Engeland na laatste ijstijd
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Structurele geologie, (Plaat)tektoniek & Aardbevingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Engeland raakte omstreeks 5800 v.Chr. geļsoleerd van het vasteland door het optreden van een voor Europa uitzonderlijk zware vloedgolf. Die was het gevolg van een enorme onderzeese aardverschuiving voor de kust van Noorwegen, ter hoogte van Stavanger. De daarbij optredende waterverplaatsing was zo groot dat er een golffront ontstond dat minimaal 15 m hoog was, maar mogelijk zelfs enkele tientallen meters. Dat golffront breidde zich in alle richtingen uit; de naar het zuiden lopende golven botsten op tegen de kustlijn die zich destijds ruwweg van het noorden van Jutland naar de huidige Engelse kust ter hoogte van York slingerde. Deze kustlijn, die ongeveer oost-west door de huidige Noordzee liep, verplaatste zich destijds steeds verder naar het zuiden, omdat de zeespiegel bleef stijgen door het smelten van de landijskappen. Die kust werd tot ver landinwaarts - zeker 100 km - overspoeld door de vloedgolf die ter plaatse nog een hoogte van zo’n 10 m moet hebben gehad. Daarbij ontstond een moerassige kustvlakte, die zich voor een deel uitstrekte van even ten noordwesten van onze waddeneilanden tot aan de huidige Engelse kust. Een ander gebied dat in een moeras veranderde was het zuidelijke deel van de huidige Noordzee, inclusief het Nauw van Calais en het noordelijkste deel van Het Kanaal. Zo kwam een einde aan de echte landverbinding waardoor Engeland tot het moment van de vloedgolf aan het Europese vasteland had vastgezeten.

Nog niet helemaal duidelijk is of er op dat moment al een echte zeestraat ontstond. Wel is duidelijk dat de stijgende zee tamelijk vrij spel had in het tot een moeras omgewerkte kustgebied, waarin door de enorme vloedgolf bovendien allerlei grote geulen waren uitgesleten. Dat maakte het voor de steeds verder zuidwaarts oprukkende zee mogelijk om binnen korte tijd in ieder geval van Engeland weer een echt eiland te maken.

De reconstructie van de vloedgolf, die als een nog niet eerder als zodanig herkend verschijnsel bij de isolatie van Engeland een rol speelde, vond plaats door een team onder leiding van David Smith, een hoogleraar in de geografie aan de Universiteit van Coventry. Hij maakte zijn bevindingen bekend tijdens het Science Festival, dat begin september in Glasgow werd gehouden en dat was georganiseerd door de British Association for the Advancement of Science. Veel aanwijzingen voor de vloedgolf werden volgens Smith verzameld langs de kust van Schotland, waar het verschijnsel ook met behulp van C-14 kon worden gedateerd.

Behalve de geologische verschijnselen, die onder meer bestaan uit structuren die wijzen op een extreem hoog-energetische waterbeweging op een niveau ver boven het toenmalige zeeoppervlak, zijn er ook tal van archeologische aanwijzingen gevonden die de interpretatie ondersteunen. Zo zijn er in Inverness bij bouwactiviteiten restanten gevonden van een kamp van jagers uit dezelfde periode; van vuursteen gemaakte werktuigen en wapens waren over een grote oppervlakte terechtgekomen. Waarschijnlijk heeft geen van de in het kamp levende prehistorische mensen de golf overleefd, hoewel menselijke overblijfselen zijn niet aangetroffen. Een overlevende zou de kostbare vuurstenen voorwerpen echter ongetwijfeld hebben verzameld en meegenomen.

Referenties:
  • Henderson, M., 2001. How Britain waved goodbye to continent. The Times 67238, p. 8.

N.B.: een iets afwijkende versie van dit bericht werd onder de titel 'Vloedgolf versnelde scheiding tussen continent en Engeland' geplaatst in de bijlage 'Wetenschap & Onderwijs' van NRC Handelsblad (15 september 2001).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl