NGV-Geonieuws 20 artikel 207

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Mei 2002, jaargang 4 nr. 8 artikel 207

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 20! Op de huidige pagina is alleen artikel 207 te lezen.

<< Vorig artikel: 206 | Volgend artikel: 208 >>

207 Het 'regende' 480 miljoen jaar geleden meteorieten
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie ! Klik hier voor alle artikelen over Sedimentologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De aarde moet zo’n 480 miljoen jaar een geweldige 'regen' van meteorieten hebben meegemaakt. Dat blijkt uit onderzoek waarover door Mario Birger Schmitz (een geochemicus van de Universiteit van Göteborg) en Mario Tassinari (van het Väner Museum in Lidköping) werd in september bericht op de jaarlijkse bijeenkomst van de International Meteorological Society in Rome. Het bombardement met brokstukken waarvan sommige gevonden exemplaren enkele decimeters groot zijn maar die waarschijnlijk ook kilometersgrote brokstukken omvatten, moet het gevolg zijn geweest van een botsing tussen twee hemellichamen van aanzienlijke afmetingen in de asteroïdengordel.


METEORIET

Er zijn niet erg veel gesteentepakketten bewaard gebleven uit het Ordovicium, de periode waarin de meteorietenregen plaatsvond, en de wel bewaard gebleven pakketten zijn vaak slecht bruikbaar. In Zuid-Zweden, bij Kinnekulle, wordt echter een groeve geëxploiteerd van kalkstenen uit deze periode; deze kalkstenen, die in een ondiepe zee werden afgezet, zijn wel voor diverse doeleinden bruikbaar. Door de voortgaande exploitatie van de groeve worden er voortdurend nieuwe vlakken van het gesteente ontsloten. Daarbij zijn in de afgelopen tien jaar talrijke meteorieten zichtbaar geworden, waarvan er zo’n veertig voor geochemisch en mineralogisch onderzoek ter hand zijn gesteld aan Birger Schmitz.

Alle meteorieten zijn afkomstig van twaalf niveaus in het kalkpakket; dit gedeelte van het kalkpakket werd volgens een schatting van Schmitz, op basis van de evolutie van de trilobieten in de kalksteen, gevormd in ca. tweemiljoen jaar. Uit deze spreiding in de tijd kan eenvoudig worden geconcludeerd dat de gevonden meteorieten niet afkomstig kunnen zijn van een groot hemellichaam dat bij het binnendringen van de dampkring uit elkaar spatte. Aan de andere kant duidt het veelvuldige voorkomen van relatief grote meteorieten in de Zweedse kalksteen erop dat er een bijzondere situatie heeft bestaan: de frequentie van de brokstukken is namelijk zo’n 25-100 maal zo hoog als de frequentie waarmee dat nu (en over verder bijna de gehele bekende aardgeschiedenis) gebeurde.

Met onder meer hun lage ijzergehalte blijken de 'Zweedse' meteorieten te vallen in een klasse meteorieten waartoe ook veel chondrieten behoren die gekenmerkt worden door mineralen die wijzen op blootstelling aan en enorme schokgolf, die gelijktijdig moet zijn opgetreden met de Ordovicische meteorietenregen. Dat kan volgens Schmitz worden verklaard door een botsing tussen twee hemellichamen, waarvan er één uiteenviel in talloze brokstukken die vrijwel alle in een zelfde baan terechtkwamen, maar waarvan veel klein 'gruis' in een baan kwam die door de aarde werd gekruist. De Zweedse meteorieten zouden tot deze laatste groep behoren. Doordat de aarde alleen met dit 'gruis' te maken kreeg en er geen botsing met een kilometersgroot brokstuk plaatsvond, werd het leven er - voor zover nu bekend - niet door beïnvloed.

Referenties:
  • Kerr, R.A., 2001. Ancient sky rocks and an unblemished Eros. Science 294, p. 39.

N.B.: een iets afwijkende versie van dit bericht werd onder de titel 'Meteorietenregen trof aarde bijna half miljard jaar geleden' geplaatst in de bijlage 'Wetenschap & Onderwijs' van NRC Handelsblad (3 november 2001).

Afbeelding uit: http://library.thinkquest.org/29183/NL/zonnestelsel/meteorieten/


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl