NGV-Geonieuws 20 artikel 208

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Mei 2002, jaargang 4 nr. 8 artikel 208

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 20! Op de huidige pagina is alleen artikel 208 te lezen.

<< Vorig artikel: 207 | Volgend artikel: 209 >>

208 Model voorspelt explosieve vulkanische erupties correct
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Vulkanologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Explosieve erupties kunnen alleen ontstaan bij snelle aanvoer van veel magma dat ook nog aan diverse voorwaarden moet voldoen. Om een snelle aanvoer te garanderen, moet de magmahaard ondiep zijn. Om een explosieve eruptie te krijgen moet het magma met water verzadigd zijn; verder moet de snelheid van de aanvoer van magma tijdelijk toenemen.

Het voorspellen van uitbarstingen is in de afgelopen tientallen jaren steeds beter gelukt, maar de aard van de uitbarsting kan veel moeilijker vooraf worden vastgesteld. Twee onderzoekers van de Università 'Roma Tre' hebben twee betrekkelijk eenvoudige fysische modellen ontwikkeld waarmee dat echter wel goed lijkt te lukken. De modellen zijn gebaseerd op de drukontlasting (decompressie) van het waterverzadigde magma en op de groei - onder niet-evenwichtsomstandigheden - van de gasbellen die het magma uit de magmahaard opstuwen. De achterliggende overweging is dat er een einde komt aan de uitbarsting wanneer de drukontlasting in de magmahaard zo ver is voortgeschreden dat die instort, en dat de oorspronkelijke condities opnieuw gaan heersen.

Het eerste model gaat uit van decompressie in één stap; in het tweede model gebeurt dat in een aantal stappen. In beide gevallen wordt de duur van de eruptie hoofdzakelijk bepaald door de hoeveelheid gasbellen, en door de drukontlasting die ze aanvankelijk in de magmahaard bewerkstelligen. Bij een drukontlasting van 0,1-1 MPa duurt de eruptie een aantal uren tot een aantal dagen. De hoeveelheid uitgestoten materiaal en de intensiteit van de eruptie hangen vooral af van de afmetingen van de magmahaard, de sterkte van het gesteente daaromheen, en de eigenschappen van het magma.

De onderzoekers simuleerden de uitbarstingen van Mount St. Helens (1980) en de klassieke uitbarsting van de Vesuvius in 79 n.Chr. In beide gevallen leidde toepassing van de modellen tot een correcte 'voorspelling' van de duur van de eruptie, en werd ook de opeenvolging van de verschillende fasen van de uitbarstingen goed aangegeven.

Referenties:
  • Scandone, R. & Giacomelli, L., 2001. The slow boiling of magma chambers and the dynamics of explosive eruptions. Journal of Volcanology and Geothermal Research 110, p. 121-136.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl