NGV-Geonieuws 21 artikel 210

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Mei 2002, jaargang 4 nr. 9 artikel 210

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 21! Op de huidige pagina is alleen artikel 210 te lezen.

<< Vorig artikel: 209 | Volgend artikel: 211 >>

210 Termieten beÔnvloeden infiltratie van regenwater door gangenstelsels
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

    Klik hier om dit artikel af te drukken !

Erosie op het land wordt in sterke mate bepaald door de hoeveelheid bodem die na een regenbui wegspoelt over hellende oppervlakken. Dat wegspoelen vindt nauwelijks plaats als het regenwater direct kan doordringen in de bodem. Dat gaat in het algemeen het best in zandige bodems, maar bij langdurige droogte kunnen de poriŽn tussen de zandkorrels verstopt raken door fijne stofdeeltjes. Dat gebeurt vaak in droge gebieden, waardoor vooral in de subtropen veel vruchtbare bodems verloren gaan.


TERMIETENHEUVEL

Ook in de Sahel-zone is het wegspoelen van bodems een probleem, met als resultaat de hongersnoden die jarenlang de pers in het westen hebben gehaald, maar die inmiddels zijn vervangen door ander nieuws. Dat betekent echter niet dat afspoeling in de Sahel geen probleem meer is. Twee Franse onderzoekers hebben onderzocht in hoeverre termieten in de Sahel-zone de infiltratie van regenwater kunnen bevorderen. Termieten zijn daar de belangrijkste niet microscopisch kleine diertjes. Ze komen in grote hoeveelheden voor, en bekend is dat ze door hun graafwerkzaamheden de eigenschappen van de bodem beÔnvloeden.

De onderzoekers hebben nagegaan onder welke omstandigheden de activiteiten van termieten kunnen leiden tot een grotere wateropname in de bodem. Ze maten daarvoor de regenval gedurende vier jaar op uitgedroogde (met een korst bedekte) bodem. Een deel van die onderzoeksperiode lokten ze termieten door ze via stro een prettiger leefomgeving te bieden. De infiltratie van regenwater in de grond bleek daarbij met een factor 2-3 toe te nemen.

Daarvoor waren overigens wel bepaalde voorwaarden nodig. Hoewel de infiltratie altijd toenam met grotere aantallen termieten, was het effect alleen significant als er minstens 30 gaten waren gegraven per vierkante meter.

Dat er bij zoín dichtheid plotseling een veel betere infiltratie kon plaatsvinden, kunnen de onderzoekers verklaren op basis van experimenten die ze uitvoerden onder zorgvuldig gecontroleerde omstandigheden (onder meer met kunstmatige regen). Het blijkt dat de bodemkorst bij veel activiteit van de termieten als het ware in ongerede raakt, en dat de talrijke openingen als het ware 'valkuilen' vormen voor het afvloeiende regenwater.

Referenties:
  • Lťonard, J. & Rajot, J.L., 2001. Influence of termites on runoff and infiltration: quatification and analysis. Geoderma 104, p. 17-40.

Afbeelding uit: http://home.iae.nl/users/slits/australia.htm


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl