NGV-Geonieuws 22 artikel 217

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juni 2002, jaargang 4 nr. 10 artikel 217

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 22! Op de huidige pagina is alleen artikel 217 te lezen.

<< Vorig artikel: 216 | Volgend artikel: 218 >>

217 Schollentektoniek blijkt al zeer oud
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Structurele geologie, (Plaat)tektoniek & Aardbevingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

De onderlinge beweging van lithosfeerschollen, die 'op hun rug' continenten meevoeren en zo verantwoordelijk zijn voor de continentverschuiving, blijkt veel ouder dan tot nu toe bekend. Amerikaanse en Chinese onderzoekers hebben namelijk een gesteentecomplex aangetroffen dat 2,5 miljard jaar oud is, en dat alle kenmerken vertoont van gesteenten die bekend staan als typische getuigen van schollentektoniek. De gesteenten, die een pakket vormen van omstreeks 50 km lang en 5-10 km breed, zouden daarmee het veruit oudste stuk zeebodem zijn dat we kennen. Het werd in China aangetroffen, ongeveer 250 km ten noordoosten van Beijing, op slechts enkele kilometers van de Chinese Muur. De aangetroffen gesteenten komen deels overeen met stollingsgesteenten die ontstaan waar magma vanuit de diepte opstijgt in de zwaktezones die ontstaan waar twee dergelijke schollen uiteendrijven; de midoceanische ruggen in de huidige oceanen vormen daarvan een voorbeeld. Andere aangetroffen gesteenten (zogeheten ofiolieten) komen juist overeen met de gesteenten die bekend zijn van plaatsen waar gebergten zich vormden doordat twee continenten op elkaar botsten.

Tot nu toe stamden de oudst bekende van deze gesteenten van omstreeks 1,9 miljard jaar geleden. De nieuwe vondst wijst erop dat het patroon van convectiestromen in de aardmantel, waarbij stukken aardkorst met de plastische bovenlaag (asthenosfeer) van de aardmantel worden meegevoerd, al vroeg in de aardgeschiedenis vergelijkbaar moet zijn geweest met de huidige situatie. Daarmee lijkt een einde te komen aan de al tientallen jaren durende discussie tussen geologen of er ook al vroeg in de aardgeschiedenis continentverschuiving is opgetreden.


LINKS J.H.LI, RECHTS T.M.KUSKY EN OP DE ACHTERGROND DE DONGWANZI OPHIOLITE

Een van de onderzoekers, Timothy Kusky, een geoloog van de Universiteit van St. Louis, merkt in een toelichting op zijn onderzoek op dat de vondst ook van invloed kan zijn op de hypotheses met betrekking tot de ontwikkeling van het leven op aarde. Men gaat er tot nu toe veelal van uit dat het leven langdurig heeft bestaan uit eencellige organismen die in de vroegere oceanen leefden, en dat de evolutie tot meercelligen lang op zich liet wachten door gebrek aan voedingsstoffen en energie in die oceanen. Volgens Kusky kunnen de vulkanische bronnen die ontstonden bij het uiteendrijven van de lithosfeerschollen echter voor voldoende voedingsstoffen en energie hebben gezorgd om zon evolutionair gezien grote stap te zetten. Omdat het nu zeer waarschijnlijk is dat schollentektoniek reeds zo vroeg in de aardgeschiedenis een rol speelde, zou dus ook de evolutie van een- tot meercellige organismen al vroeg kunnen hebben plaatsgevonden.

Referenties:
  • Karson, J.A., 2001. Oceanic crust when Earth was young. Science 292, p. 1076-1078.
  • Kusky, T.M., Li, J.H. & Tucker, R.D., 2001. The Archean Dongwanzi ophiolite complex, North China craton: 2.505-billion-year-old oceanic crust and mantle. Science 292, p. 1142-1145.

Afbeelding beschikbaar gesteld door Tim Kusky.


Copyright NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl