NGV-Geonieuws 24 artikel 226

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Juli 2002, jaargang 4 nr. 12 artikel 226

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 24! Op de huidige pagina is alleen artikel 226 te lezen.

<< Vorig artikel: 225 | Volgend artikel: 227 >>

226 H2S uit oceaan bedreigt ecosysteem voor kust van NamibiŽ
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Oceanografie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Uit de Atlantische Oceaan stijgen voor de kust van NamibiŽ enorme hoeveelheden van het naar rotte eieren stinkende, giftige zwavelwaterstofgas (H2S) op. Dit natuurlijke verschijnsel werd geacht van korte duur te zijn en - vanwege het lokale karakter - niet veel invloed op het milieu ter plaatse te hebben. Satellietopnamen geven echter aan dat het vrijkomen van het gas veel langer duurt, veel heftiger is en een veel groter gebied betreft dan tot nu toe werd aangenomen. Er komen turkoois-kleurige vlekken voor op het zeewater, die meer dan 200 km lang kunnen zijn. Van nabij krijgt het water veelal een wat melkachtige kleur, met daarin gele plekken waarin de zwavelconcentratie het hoogst is. De melkachtige verkleuring wordt veroorzaakt door zeer kleine zwavelkorreltjes (met een gemeten concentratie van 0.7 ml/l) die nabij het wateroppervlak ontstaan door oxidatie van het zwavelwaterstofgas. Verkleurde watermassaís met opgeweld zwavelwaterstof verspreiden zich vanuit de kustzone naar het noordwesten, en nemen daarbij in omvang toe (tot zoín 20.000 km2). Terwijl de ene 'wolk' met zwavelwaterstof nog voor de kust wegdrijft, is soms al een volgende 'wolk', gevormd door een volgende fase van vrijkomend gas, waar te nemen. Zo kon een massa verkleurd zeewater die voor het eerst op 17 mei 2001 was waargenomen, nog steeds worden herkend op 6 juni 2001.

Het effect van het gas bestaat langs de kust nog vooral uit een onaangename stank voor de bevolking, uit een verhoogde corrosie van boten en metalen objecten, en uit de dood van vissen en andere zeedieren, die overigens daarmee de zeevogels een voortdurend feestmaal bieden. De lokale bevolking aast tevens met succes op kreeften die regelmatig in groten getale het strand op vluchten als de concentratie van gifstoffen in het water te groot wordt. Op de zeebodem ter plaatse leidt de uitstoot van het gas tot uitgestrekte gebieden waar minder dan een halve milliliter zuurstof per liter water aanwezig is, of waar zelfs helemaal geen zuurstof meer voorkomt. Waar het aan het wateroppervlak dus al om tamelijk langdurige en ernstige effecten gaat, daar is de situatie voor het milieu op de bodem van de zee nog veel alarmerender. Het gaat daar immers om veel langere perioden waarin nauwelijks of geen zuurstof voorhanden is en waarin dus geen organismen uit het huidige ecosysteem kunnen overleven. Op termijn kan dit grote gevolgen hebben voor de visvangst in de - nu nog - visrijke wateren voor de kust van NamibiŽ.

De situatie is moeilijk op te lossen, menen de Zuid-Afrikaanse en Namibische onderzoekers. Het opstijgen van het zwavelwaterstofgas is namelijk een min of meer zelfversterkend proces: de uitstoot van het zwavelwaterstofgas vergroot het gebrek aan zuurstof, en de zuurstofarme condities dragen bij aan de vorming van zwavelwaterstof in de metersdikke laag van diatomeeŽnslik op de zeebodem (diatomeeŽn zijn algen met een kiezelpantsertje). Dit gebeurt in fasen die abrupt optreden en eindigen, maar die niet kunnen worden voorspeld. Dat is althans de conclusie die de onderzoekers trekken op basis van de bestudering van de beschikbare satellietopnamen.

Referenties:
  • Weeks, S.J., Currie, B. & Bakun, A., 2002. Massive emissions of toxic gases in the Atlantic. Nature 414, p. 493-494.

N.B.: een iets afwijkende versie van dit bericht werd onder de titel 'Oceaan stoot bij NamibiŽ giftig zwavelwaterstof uit' geplaatst in de bijlage 'Wetenschap & Onderwijs' van NRC Handelsblad (23 februari 2002).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl