NGV-Geonieuws 25 artikel 233

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Juli 2002, jaargang 4 nr. 13 artikel 233

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 25! Op de huidige pagina is alleen artikel 233 te lezen.

<< Vorig artikel: 232 | Volgend artikel: 234 >>

233 Bescherming VenetiŽ tegen overstromingen
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Dat VenetiŽ langzaam wegzakt, is bekend. In ngv-geonieuws 180 werden daarvoor al de bewijzen aangehaald op basis van schilderijen van Canaletto. Het wegzakken van deze prachtige stad maakt de kans op overstromingen steeds groter. Daarom heeft het Italiaanse parlement eerder dit jaar besloten tot de bouw van een soort vloedkeringen op een aantal eilanden in de lagune waaraan VenetiŽ ligt. Aardwetenschappers hebben zich over die voorstellen gebogen, en diverse artikelen in een speciale sectie van Eos, een van de tijdschriften van de American Geophysical Union, vormen daarvan de weerslag.

Het plan is 'Modulo Sperimentale Ellettromeccanoco' (MOSE) gedoopt, een weinig zeggende naam (Experimentele Elektromechanische Module), maar de opzet zal vooral Nederlanders aanspreken. Tussen de drie inlaten van de lagune worden namelijk waterkeringen met 79 openingen aangelegd. Die waterkeringen bevinden zich niet, zoals bij bijv. de Deltawerken, tot boven het waterniveau, maar liggen eronder. Het voordeel daarvan is uiteraard dat het fraaie beeld van de lagune met VenetiŽ niet wordt bedorven door grote technische constructies, die de toeristen niet bij het verfijnde architectonische karakter van de stad vinden passen. Als het water in de lagune tot 1,1 m boven zijn normale stand rijst, wordt water uit de constructie gepompt en wordt er lucht ingeblazen. De constructie komt daardoor omhoog en sluit de inlaten af, waardoor de stijging van het water stagneert op een niveau dat overstroming van de stad verhindert. De bouw van MOSE zal naar verwachting acht jaar in beslag nemen en zoín driemiljard euro gaan kosten.

Niet alle wetenschappers zijn er echter van overtuigd dat MOSE in praktijk ook naar behoren zal functioneren. Zo stelt Paolo Antonio Pirazzoli dat bij de berekeningen voor MOSE gebruik is gemaakt van inmiddels achterhaalde cijfers voor de te verwachten zeespiegelstijging: die zou (als de cijfers van het Intergovernmental Panel of Climate Change correct zijn) in de komende eeuw namelijk zoín 25 cm meer zijn dan waarmee rekening is gehouden. Ook meent Pirazzoli dat het gecombineerde effect van daling van het land en gelijktijdige zeespiegelstijging is onderschat, en dat evenmin rekening is gehouden met perioden waarin het water door opstuwing t.g.v. harde wind of door langdurige zware regenval tijdelijk sterk stijgt.

De kritiek van Mose krijgt, op zijn beurt, weer kritiek van drie medewerkers aan MOSE. Zij stellen dat hun berekeningen zijn gebaseerd op de laatste gegevens over zeespiegelstijging (en MOSE zou volgens hen nog effectief zijn bij een stijging van 30-50 cm); bovendien zou de al eeuwenlange daling van het gebied waarin VenetiŽ ligt zijn geŽindigd, omdat die daling een gevolg zou zijn geweest van grondwateronttrekking. Die is in 1970 gestopt. Als er frequent hoogwater zou zijn, dan zou MOSE bovendien voor langere tijd 'opgeblazen' kunnen blijven, en zo een continue bescherming tegen te hoog water bieden.

Milieudeskundigen achten dat laatste weer ongewenst. Zij wijzen erop dat langdurige afsluiting het ecosysteem in de lagune ernstig zou kunnen verstoren. Ze komen tot hun conclusie op basis van waarnemingen vanaf onderzoeksschepen. Omdat het water in de lagune door getijdenwerking zeer snel wordt 'ververst' zou langdurige afsluiting extra nadelige gevolgen hebben.

Het enige dat echt duidelijk wordt uit de discussie, is dat zowel over bodemdaling als over zeespiegelstijging nog te weinig 'harde' gegevens bekend zijn. Aardwetenschappelijk onderzoek naar deze factoren zou zichzelf snel kunnen terugverdienen als er betrouwbare resultaten uit zouden komen dat veel hoogst kostbare werken in feite niet nodig zijn. Anderzijds zou een tegengesteld resultaat er toe kunnen leiden dat dure maatregelen veel kostbaarder rampen voorkomen.

Referenties:
  • Bras, R.L., Harleman, D.R.F., Rinaldo, A. & Rizzoli, P., 2002. Obsolete? No. Necessary? Yes. The gates will save Venice. Eos 83, p. 217 e.v.
  • Gacic, M., Kovakevic, V., Mazzoldi, A., Paduan, J., Arena, F., Mancero Mosquera, I., Gelsi, G. & Arcari, G., 2002. Measuring water exchange between the Venetian lagoon and the open sea. Eos 83, p. 217 e.v.
  • Pirazzoli, P.A., 2002. Did the Italian government approve an obsolete project to save Venice? Eos 83, p. 217 e.v.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl