NGV-Geonieuws 31 artikel 261

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 Oktober 2002, jaargang 4 nr. 19 artikel 261

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 31! Op de huidige pagina is alleen artikel 261 te lezen.

<< Vorig artikel: 260 | Volgend artikel: 262 >>

261 Oudste sporen nog ouder of geen sporen?
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

In 1998 werd de paleontologische wereld geconfronteerd met structuren die door de onderzoekers werden geïnterpreteerd als de sporen van (wormachtige) dieren. Het pakket in India waarin deze structuren waren ontdekt bestond uit zandstenen, waarvan de ouderdom werd geschat op ca. 1,1 miljard jaar. De vondst was dus schokkend, want het zou betekenen dat de oudste sporen van 'hogere' organismen zo’n 500 miljoen jaar ouder waren dan de tot dan toe oudst bekende sporen.

Een dergelijke sprong terug in de tijd was destijds al zo schokkend dat er van diverse kanten twijfel werd geuit aan de interpretatie van de structuren. Maar inmiddels is de hele situatie nog schokkender geworden: nu is namelijk komen vast te staan dat het desbetreffende pakket niet 1,1 miljard jaar oud is, maar 1,6 miljard jaar (" 8 miljoen jaar). Die datering lijkt onloochenbaar, want hij is door twee teams van onderzoekers - onafhankelijk van elkaar - gevonden op basis van radiometrische gegevens. Het gaat daarbij om het verval van uranium tot lood in kleine zirkoonkristalletjes die gevonden zijn in vulkanische as net boven en net onder het zandsteenpakket met de structuren.

Deze datering zou echter wel betekenen dat de gevonden structuren, als dat inderdaad sporen van wormachtige organismen zouden zijn, maar liefst een miljard jaar ouder zouden zijn dan de eerstvolgende fossielen van 'hogere' organismen. Dat is onbegrijpelijk, want dan zou het leven zich veel eerder tot betrekkelijk complexe vormen moeten hebben ontwikkeld dan tot nu toe werd aangenomen, maar ook zouden van dat leven gedurende een miljard jaar geen sporen zijn achtergebleven.

De bekende ichnoloog (onderzoeker van kruipsporen, graafgangen, etc.) Adolph Seilacher (Yale University), die de sporen heeft onderzocht, noemt ze nu 'nog opwindender en nog onwaarschijnlijker'. Hij kan echter niet om de werkelijkheid heen: 'Ik heb geen andere verklaring kunnen vinden, noch een verklaring van anderen gehoord', zegt hij, 'en heeft iemand dan een niet-biologisch verklaring voor deze verschijnselen?'. De paleontologe Mary Droser (Universiteit van California) denkt dat ze zo’n niet-biologische verklaring heeft: 'ze zien er meer uit als scheuren dan als sporen'.

Die interpretatie zou ik (A.J.v.L.) niet durven onderschrijven; mijn ervaring met krimpscheuren, vorstspleten en soortgelijke scheuren is dat ze een heel ander beeld vertonen dan de foto’s die tot nu toe van deze verschijnselen zijn gepubliceerd. Ik zou er, in navolging van Seilacher, niet aan twijfelen om ze aan wormachtige dieren toe te schrijven als ze een miljard jaar jonger zouden zijn geweest. Nu blijven ze echter ook voor mij een raadsel.

Dit raadsel is des te interessanter nu er steeds meer kans lijkt te komen op monsters van de planeet Mars. Als we zelfs op aarde niet kunnen vaststellen of bepaalde sporen afkomstig zijn van organismen, hoe moeten we dat dan doen voor verschijnselen die onder mogelijk sterk verschillende omstandigheden zijn gevormd? Samuel Bowring (Massachusetts Institute of Technology) vraagt zich zelfs af hoe we vroeger leven als zodanig moeten herkennen wanneer paleontologen zelfs moeite hebben met het definiëren daarvan.

Referenties:
  • Kerr, R.A., 2002. Earliest animal tracks or just mud cracks? Science 295, p. 1209-1210.
  • Rasmussen, B., Bose, P.K., Sarkar, S., Banerjee, S., Fletcher, I.R. & McNaughton, N.J., 2002. 1.6 Ga U-Pb zircon age for the Chordat Sandstone, lower Vindhyan, India: possible implications for early evolution of animals. Geology 30, p. 103-106.
  • Seilacher, A., Bose, P.K. & Pflüger, F., 1998. Triploblastic animals more than 1 billion years ago: trace fossil evidence from India. Science 282, p. 83-85.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl