NGV-Geonieuws 32 artikel 269

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 November 2002, jaargang 4 nr. 20 artikel 269

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 32! Op de huidige pagina is alleen artikel 269 te lezen.

<< Vorig artikel: 268 | Volgend artikel: 270 >>

269 Argentijnse pampa onder vuur vanuit de ruimte
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie ! Klik hier voor alle artikelen over Sedimentologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Elf langwerpige depressies op de Argentijnse pampa ten noorden van de stad Rio Cuarto zijn lang het onderwerp van discussies geweest. Een ervan, met een lengte van 4,5 km en een breedte van 1,1 km, werd aanvankelijk beschreven als het resultaat van de inslag van een meteoriet onder een zeer geringe hoek (5-7°), maar het voorkomen van meer vergelijkbare depressies in de directe nabijheid maakte zelfs de toenmalige onderzoeker sceptisch over die interpretatie. Een alternatieve verklaring was eolische uitschuring, wat des te waarschijnlijker leek omdat de depressies evenwijdig met de overheersende windrichting lopen. Er werd gezocht naar meteorieten, en die werden ook gevonden. De twee gevonden exemplaren bleken echter van verschillende aard en verschillende ouderdom, en konden daarom (daar ook vanwege hun geringe aantal) niet als bewijs voor een inslag dienen. Wel werden er talrijke tektieten gevonden: verglaasd materiaal dat in dit geval bestond uit verglaasde löss, het materiaal dat het grootste deel van de pampa ter plaatse bedekt.

Een internationaal team van onderzoekers heeft nu op basis van nieuwe waarnemingen een nieuwe interpretatie gegeven, waarbij verschillende processen onafhankelijk en in tijd duidelijk gescheiden van elkaar zijn opgetreden. Volgens hen is de 'grote' depressie inderdaad het gevolg van een inslag onder zeer geringe hoek van een hemellichaam van ca. 150-300 m in doorsnede. Toen deze meteoriet de grond raakte, spatte hij in fragmenten uiteen, en een aantal fragmenten stuiterde verder, zoals een platte steen die vlak over het water wordt geworpen ook een aantal malen weer opspringt. Op deze wijze ontstonden de overige tien reeds bekende langwerpige depressies. Dit gebeurde niet langer dan zo’n 10.000 jaar geleden. Het gaat om een gebeurtenis met een zeer kleine kans (op het maanoppervlak, waar inslagkraters van miljarden jaren oud nog goed zijn te onderscheiden, is slechts een zo’n langwerpige krater zichtbaar).

Maar de pampa is vaker doelwit vanuit de ruimte geweest. Zo’n 480.000 jaar geleden moet er namelijk ook een inslag hebben plaatsgevonden. Dat moet zo’n 800 km ten zuidoosten van Rio Cuarto zijn gebeurd. En ook daarbij moet het zijn gegaan om een meteoriet van aanzienlijke afmetingen, die het gebied echter in een minder scherpe hoek (ca. 30°) raakte. De onderzoekers denken dat er een inslagkrater met een doorsnede van ca. 5 km moet zijn gevormd, die nu onder de löss van de pampa verborgen ligt. Bij die inslag zouden ook weer talrijke fragmenten zijn opgeworpen, die eveneens langwerpige depressies bij hun val hebben achtergelaten. De onderzoekers hebben enkele honderden van dergelijke depressies gevonden: 403 met een lengte van meer dan 200 m, 201 met een lengte van meer dan 1 km, en 6 met een lengte van meer dan 5 km. In al die gevallen zijn er ook grote hoeveelheden tektieten aangetroffen, waarbij in sommige daarvan nog löss als zodanig herkenbaar aanwezig is. Alles bij elkaar gaat het om een uitgestrekt veld met tektieten; van dergelijke tektietenvelden waren er eerder slechts vier bekend.

Referenties:
  • Bland, P.A., Souza Filho, C.R. de, Jull, A.J.T., Kelley, S.P., Hough, R.M., Artemieva, N.A., Pierazzo, E., Coniglio, J., Pinotti, L., Evers, V. & Kearsley, A.T., 2002. A possible tektite strewn fiel in the Argentinian pampa. Science 296, p. 1109-1111.
  • Melosh, H.J., 2002. Traces of an unusual impact. Science 296, p. 1037-1038.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl