NGV-Geonieuws 33 artikel 272

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 November 2002, jaargang 4 nr. 21 artikel 272

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 33! Op de huidige pagina is alleen artikel 272 te lezen.

<< Vorig artikel: 271 | Volgend artikel: 273 >>

272 Aarde werd bedekt met meteorietenpakket van een meter dik
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Astronomie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Toen ons zonnestelsel nog jong was, ontstonden er tal van hemellichamen die later weer uiteenvielen, samenklonterden met elkaar, etc. Een groot deel van die fragmenten sloeg later in op de inmiddels gevormde planeten en hun manen. Omstreeks 4-3,8 miljard jaar geleden moet het aarde/maan-systeem door een zwaar bombardement van zulke fragmenten zijn getroffen. Op de maan zijn daarvan de sporen nog duidelijk zichtbaar. Op de aarde is dat niet het geval. De redenen daarvoor zijn dat de aarde destijds nog zo heet was dat de inslagkraters waarschijnlijk niet hebben kunnen overleven. Maar gesteenten uit die tijd zijn inmiddels ook geheel verdwenen, hetzij door subductie in de aardmantel als onderdeel van het proces waarbij continentverschuiving optreedt als gevolg van de convectiestromen in het inwendige der aarde, hetzij door erosie. De oudst bekende gesteenten op aarde zijn 3,7-3,8 miljard jaar oud; ze hebben dus net niet het zogeheten Late Zware Bombardement meegemaakt.

Toch is er nu een spoor van dit bombardement gevonden. In 3,8-3,7 miljard jaar oude, sterk gemetamorfoseerde gesteenten in het westen van Groenland en het noorden van Labrador hebben onderzoekers uit AustraliŽ en Engeland namelijk een ongewone samenstelling gevonden van wolfraam-isotopen. Wolfraam-182 ontstaat door radioactief verval uit hafnium-182 (halfwaardetijd 9 miljoen jaar); wolfraam-183 is geen vervalproduct van een radioactief element. Op aarde is de verhouding tussen de twee wolfraamisotopen nagenoeg constant; voor zover dat al niet een gevolg is van gelijktijdige vorming van evenveel van beide isotopen, is de verhouding inmiddels in de loop van de geschiedenis door menging (onder meer bij opsmelting) wel overal vrijwel gelijk geworden. In de onderzochte gesteenten uit Groenland en Labrador is de verhouding echter duidelijk anders. Ook in veel meteorieten komt een van de aarde verschillende verhouding van de twee isotopen voor. De onderzoekers menen dan ook dat de gevonden verhouding een gevolg moet zijn van de inslag van zodanig veel meteorieten met een afwijkende isotopenverhouding, dat daardoor die verhouding op het aardoppervlak tijdelijk werd veranderd. Door erosie en vermenging van de erosieproducten ontstonden zo tenslotte 38-3,7 miljard jaar geleden de gesteenten die nu zijn onderzocht. Het zijn dus geen oude meteorieten zelf (of splinters daarvan) die zijn aangetroffen, maar gesteenten die (mede) zijn opgebouwd uit hun verwerings- en erosieproducten.

Daarmee is volgens de onderzoekers het bewijs geleverd dat ook de aarde a het Late Zware Bombardement blootgesteld is geweest. Ze berekenen, mede op basis van gegevens over de maan, dat de aarde tijdens het Late Zware Bombardement, gedurende een periode van ongeveer 100 miljoen jaar, 1-2 x 108 miljard ton ruimtepuin heeft ingevangen. Dat komt overeen met zoín 2 ton per vierkante meter, wat neerkomt op een aarde-omspannende laag van bijna een meter dik.

Referenties:
  • Schoenberg, R., Kamber, B.S., Collerson, K.D. & Moorbath, S., 2002. Tungsten isotope evidence from ~3.8-Gyr metamorphosed sediments for early meteorite bombardment of the Earth. Nature 418, p. 403-405.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl