NGV-Geonieuws 33 artikel 273

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 November 2002, jaargang 4 nr. 21 artikel 273

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 33! Op de huidige pagina is alleen artikel 273 te lezen.

<< Vorig artikel: 272 | Volgend artikel: 274 >>

273 Amery IJsshelf in Antarctica dubbel zo groot
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Glaciologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Rondom het vasteland van Antarctica bevindt zich een uitgestrekte ijskap die voor een belangrijk deel kan worden beschouwd als een voortzetting in zee van de gletsjers die vanaf de hogere delen van het continent richting oceaan stromen. Dit 'landijs' op zee staat eerst nog in contact met de zeebodem, maar door het geleidelijk dieper worden van de bodem raakt de ijsmassa op een gegeven moment los van de bodem en vormt dan een drijvende massa: de ijsshelf. Deze shelf is van groot belang voor het klimaat op aarde: niet alleen komt hier het meeste ijssmeltwater in zee vandaan (vooral door afkalving, maar ook door afsmelting van het ijs op het contactvlak met het onderliggende water), maar ook beïnvloedt de vorm en uitgestrektheid van de shelf het circulatiepatroon van de zeestromen.


LAMBERT-GLETSJER

Rondom Antarctica zijn diverse ijsshelves te vinden, waarvan twee met enorme afmetingen (de Filchner-Ronne Shelf en de Ross Shelf). De andere zijn veel kleiner, hoewel soms toch altijd nog meer dan 10.000 km2 groot. De Amery Shelf voor de kust van oostelijk Antarctica werd, sinds een onderzoek dat twintig jaar geleden werd uitgevoerd, geschat op zo’n 40.000 km2. Nieuw onderzoek door een groep onderzoekers uit de Verenigde Staten, Australië en Rusland wijst echter uit dat deze shelf bijna tweemaal zo groot is, n.l. 71.260 km2. Daarmee is dit nu in grootte de derde ijsshelf van Antarctica. Dat deze shelf zoveel groter is dan eerder werd aangenomen, komt doordat de denkbeeldige lijn die de grens markeert tussen het gebied waar het ijs nog op de zeebodem rust en het gebied waar het ijs drijft (gewoonlijk aangeduid als de 'grounding line') zo’n 240 km zuidelijker ligt dan tot nu toe werd aangenomen. Het betekent uiteraard ook dat de lengte van de gletsjer waarvandaan het ijs op de Amery IJs-shelf afkomstig is (de Lambert-gletsjer) korter is dan tot nu toe werd aangenomen: hij is geen 1050 km lang maar 810 km.

De onderzoekers kwamen tot hun bevinding op basis van zowel waarnemingen als modelmatige analyses en berekeningen. Ze deden hun waarnemingen - die 20 jaar geleden niet mogelijk waren - onder meer met behulp van satellietwaarnemingen (met de ESR-1), waarmee op basis van radar de dikte van de ijsmassa in kaart gebracht kon worden. De onderzoekers wijzen erop dat hun bevindingen inhouden dat de watermassa onder de Amery Shelf veel verder zuidwaarts doorloopt dan eerder werd aangenomen. Dat betekent volgens hen dat er andere waarden moeten worden gehanteerd voor tal van andere zaken die voor het klimaat op wereldwijde schaal van belang zijn. Dat betreft onder meer de loop van zeestromen, de invloed van getijden, en het bevriezen en weer smelten van zeewater in de directe omgeving.

Referenties:
  • Fricker, H.A., Allison, I., Craven, M., Hyland, G., Ruddell, A., Young, N., Coleman, R., King, M., Krebs, K. & Popov, S., 2002. Redefinition of the Amery Ice Shelf, East Antarctica, grounding zone. Journal of Geophysical Research - Solid Earth 10.1029/2001JB000383, 9 pp.

Afbeelding met toestemming van USGS Eros Data Center en NASA Landsat uit: http://landsat.gsfc.nasa.gov/earthasart/icefall.html


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl