NGV-Geonieuws 35 artikel 282

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 December 2002, jaargang 4 nr. 23 artikel 282

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 35! Op de huidige pagina is alleen artikel 282 te lezen.

<< Vorig artikel: 281 | Volgend artikel: 283 >>

282 Gezondheidsproblemen rondom steenkool op een rijtje gezet
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over het Milieu ! Klik hier voor alle artikelen over Olie, Gas & Mijnbouw !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Steenkool wordt, enerzijds vanwege de grote reserves, anderzijds vanwege de gewoonlijk goedkope opsporing en winning, waarschijnlijk in de nabije toekomst nog belangrijker als energiebron dan hij nu reeds in. Vooral in de ontwikkelingslanden, maar ook in tal van geļndustrialiseerde landen die niet beschikken over andere energiebronnen, zal steenkool zeker in de eerste helft van deze eeuw van groot belang blijven. Dat gaat gepaard met aanzienlijke gezondheidsproblemen, bij de winning, de opslag, de verbranding en de verwerking of opslag van het afval. Die problemen zijn eigenlijk allemaal in redelijk groot detail bekend, maar aan het voorkomen ervan wordt minder gedaan dan mogelijk is.

Amerikaanse, Chinese en Roemeense onderzoekers hebben, ongetwijfeld mede omdat in hun landen grote hoeveelheden steenkool worden gestookt, die gezondheidsproblemen op een rijtje gezet. Dat is een behoorlijk afschrikwekkende rij geworden, maar de bedoeling daarvan is niet zozeer om het gebruik van steenkool te ontmoedigen, alswel om aan te geven hoe bepaalde problemen kunnen worden verminderd. Volgens de onderzoekers kan dat door veel gestructureerder naar bepaalde problemen te kijken. Daarnaast moet veel meer dan nu het geval is rekening worden gehouden met de specifieke kenmerken van alle individuele steenkoolvoorkomens, omdat die kenmerken in hoge mate bepalen welke problemen er kunnen ontstaan, en dus ook welke preventieve of curatieve maatregelen effectief zijn.

De onderzoekers houden het niet bij een theoretische benadering, maar gaan uit van drie projecten uit de praktijk. Zo blijken sommige kolen in China op locale of zelfs regionale schaal ernstige problemen te hebben veroorzaakt door hoge gehaltes aan arseen, fluor en selenium; elders zijn gezondheidsproblemen waarschijnlijk te wijten aan relatief hoge loodconcentraties in de kool.

In de Balkan bestaat een nierziekte (endemische Balkan nefropathie) die niet te genezen is, en waarvan de oorzaak tot nu toe onbekend was. De onderzoekers maken duidelijk dat deze zeldzame ziekte vooral voorkomt in de nabijheid van bepaalde Pliocene bruinkolen. Als werkhypothese houden ze aan dat het door de bruinkool passerende grondwater giftige organische bestanddelen uitloogt en meevoert, en dat het aan dat grondwater onttrokken drinkwater bijdraagt aan de problemen.

De mijnbouw is bij steenkool altijd een aanzienlijk probleem vanwege de stoflongen die de mijnwerkers oplopen. Deze wordt veroorzaakt door de kleine stofdeeltjes die in de longen terechtkomen en die daar de uitwisseling van gassen vanuit de longen naar het bloed en omgekeerd steeds moeilijker maken. Niet iedere koolsoort blijkt dezelfde stofdeeltjes op te leveren, zodat bijv. mondbescherming aan de specifieke koolsoort moet worden aangepast. Die stofdeeltjes hebben echter ook nog een heel ander effect, dat pas onlangs bekend is geworden: veel mijnwerkers blijken maagkanker te krijgen. Waarschijnlijk komt dat doordat ze stofdeeltjes inslikken die zich in de maag mengen met nitriet uit voedsel, en die onder invloed van het maagzuur overgaan in carcinogene stoffen.

Zo komen de onderzoekers met een heel scala aan gezondheidsproblemen. Ze geven aan dat er meer aandacht besteed moet worden aan de eigenschappen van steenkool, zeker wat betreft de daarin voorkomende sporenelementen. Alleen dan zijn effectieve maatregelen te nemen die de nadelige gevolgen van de winning en het gebruik van steenkool kunnen verminderen.

Referenties:
  • Finkelman, R.B., Orem, W., Castranova, V., Tatu, C.A., Belkin, H.E., Zheng, B., Lerch, H.E., Maharej, S.V. & Bates, A.L., 2002. Health impacts of coal and coal use: possible solutions. International Journal of Coal Geology 50, p. 425-443.


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl