NGV-Geonieuws 38 artikel 297

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Februari 2003, jaargang 5 nr. 3 artikel 297

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 38! Op de huidige pagina is alleen artikel 297 te lezen.

<< Vorig artikel: 296 | Volgend artikel: 298 >>

297 Stormen passen in natuurlijk beeld
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over (Paleo)Klimaat !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Het lijkt steeds vaker te stormen, en de storm van 28 oktober heeft opnieuw de vraag doen rijzen of de vele stormen van de laatste eeuwen te maken hebben met klimaatveranderingen die door menselijk handelen zijn geïnduceerd; ook in de Verenigde Staten heeft men zich die vraag gesteld vanwege de vele stormen daar. Amerikaanse onderzoekers hebben nu overtuigende aanwijzingen gevonden dat de toename van de stormactiviteit past in het natuurlijke klimaatbeeld zoals dat vanaf het einde van de laatste ijstijd bestaat voor het dichtbevolkte noordoosten van de Verenigde Staten.

Voor het onderzoek werden de sedimenten geanalyseerd die in de laatste 13.000 jaar zijn afgezet op de bodem van meren in de staat Vermont en in het oosten van de staat New York. In die sedimenten komen lagen voor waarvan de karakteristieken wijzen op extreem zware, met heftige regenval gepaard gaande stormen. Ze vallen op doordat het normale bodemsediment vooral bestaat uit een modderachtige massa met een grote hoeveelheid fijn verslagen plantenresten (gyttja), terwijl de 'stormlagen' bestaan uit veel zandiger materiaal dat van de heuvelachtige gebieden rondom de meren bij zware regenval het meer zijn ingespoeld. De dikte van deze zandiger lagen is een functie van de hoeveelheid regenval, die zelf gerelateerd is aan de sterkte van de regenstormen. Daarom kan uit de dikte van de lagen ook de heftigheid van de storm worden afgeleid. De frequentie van de 'stormlagen' is uiteraard een maat voor de frequentie van stormactiviteit. Zo kan uit het voorkomen van deze lagen een beeld worden verkregen dat, in ieder geval in grote lijnen, de 'stormgeschiedenis' weerspiegelt.

In een ritme van ongeveer 3000 jaar komen de stormlagen steeds terug. Dat ritme komt goed overeen met gegevens over neerslag die in boorkernen uit de ijskap van Groenland zijn gevonden, dus van toeval lijkt geen sprake. Beide vertonen ook, passend in het ritmische beeld, een toename van de stormactiviteit gedurende de laatste 600 jaar, waarbij ook de zwaarte van de stormen en de hoeveelheid neerslag gemiddeld iets toenemen.

De perioden met de sterkste stormactiviteiten in de afgelopen 13.000 jaar vonden hun hoogtepunt omstreeks 11.900, 9100, 5800 en 2600 jaar geleden. Tussen die hoogtepunten liggen dus respectievelijk 2800, 3300 en 3200 jaar. Dat betekent volgens de onderzoekers dat we momenteel in een periode van toenemende stormactiviteit leven; over zo’n 200-600 jaar zal het hoogtepunt van de huidige cyclus worden bereikt.

Waarom stormperioden met zo’n ritme optreden, hebben de auteurs zichzelf ook afgevraagd. Ze merken daarover op dat het ritme precies aansluit bij dat van de zogeheten Arctische Oscillatie. Die beïnvloedt niet alleen het klimaat in het oosten van de Verenigde Staten, maar ook in het westen van Europa. De onderzoekers durven daarom ook te stellen dat de huidige stormactiviteit in zowel de Verenigde Staten als in Europa een natuurlijk fenomeen is, waarvan de intensiteit ook duidelijk valt binnen de variaties zoals die van nature zijn te verwachten.

Referenties:
  • Noren, A.J., Bierman, P.R., Steig, E.J., Lini, A. & Southon, J., 2002. Millennial-scale storminess variability in the north-eastern United States during the Holocene epoch. Nature 419, p. 821-824.

N.B.: een iets afwijkende vorm van dit bericht werd onder de titel 'Toenemend aantal stormen past in natuurlijk beeld' geplaatst in de bijlage 'Wetenschap en Onderwijs' van NRC Handelsblad (2 november 2002).


Copyright © NGV 1999-2017
webmaster@geologischevereniging.nl